Tag Archives: Tromsø

Schijtzatte Samen protesteren in Tromsø

– Lieve, lieve Tromsø. Lieve jullie allemaal met meningen over Samen en Samische zaken zonder de kennis die julllie nodig hebben om iets zo bastant te beweren als jullie doen. Jullie moeten een ding weten: ik ben jullie schijtzat. Ik ben het schijtzat om constant op weerstand te stuiten vanwege mijn achtergrond. Ik ben het schijtzak om de hele tijd mijn cultuur te moeten verdedigen, de maatregelen te moeten verdedigen die worden ingezet om een bedreigde taal te redden en ik ben het schijtzat te discussiëren met mensen die er alleen op uit zijn hun vooroordelen bevestigd te zien en niet om hun kennishorizon te verbreden. Ik ben het doodgewoon schijtzat.

Zo begint de eerste blogpost van Lill Tove Veimæl. De 32-jarige psychologiestudente komt oorspronkelijk uit Karasjok, maar woont vanwege haar studie in Tromsø. Met plezier, maar de laatste tijd niet meer.

Het gaat er al een tijd hard aan toe in lezersdebatten in de papieren versies en websites van kranten. Samen worden uitgescholden voor van alles en nog wat in -vaak anonieme- lezersreacties. Deze “samehets” is sinds een half jaar nog erger. De discussie rond Tromsø’s eventuele deelname aan het zogeheten “beschermingsgebied voor Samische talen” munt nou niet echt uit in zakelijkheid. Zoals NRK Sápmi het uitdrukt: het Samische wordt gekoppeld aan zowel Hitler, geslachtsorganen als het meest vies ruikende lichaamsdeel.

Negen Noorse gemeenten zijn nu lid van dit beschermingsgebied (Forvaltningsområde. als iemand soms een betere vertaling weet?). Tromsø zou als het doorgaat de eerste stad zijn. In zo’n beschermingsgebied zijn Samisch en Noors gelijkwaardige talen. De lokale overheden verplichten zich tot maatregelen om het bedreigde Samisch te behouden en te laten groeien. Er zijn vaak taalcentra die cursussen aanbieden en de overheid is verplicht te communiceren in het Samisch met burgers die dat willen. Dat kost veel, maar de kosten worden (in elk geval gedeeltelijk) vergoed door subsidies van de staat en van het Sameting.

De vorige gemeenteraad in Tromsø, met de Arbeiderpartiet aan de leiding, besloot in juni dat Tromsø een deel wil worden van het Samische beschermingsgebied. Maar na de verkiezingen in de herfst kwam een coalitie van de partijen Rechts, Links en Vooruitgangspartij aan de macht. Een van de eerste dingen die ze deden was zeggen dat ze de sollicitatie naar deelname in het beschermingsgebied zouden terugtrekken.

En opnieuw is de Samenhaat opgelaaid in Tromsø. Darmen worden geleegd in lezerseacties. De Samenvereniging in de stad kreeg een ‘mooie’ tekening in de brievenbus. Een tekening van een Samische vlag met een hakenkruis er in en een Hitler erbij. Afzender anoniem.

Blogger Lill Tove schrijft:
– De stad waar ik zo van hou is niet meer dezelfde.
Ware het niet dat ze nog een paar jaar moet studeren, dan zou ze serieus overwegen te verhuizen vanwege alle haat. Er is een verzadigingspunt bereikt, zegt ze.

Morgen is er een demonstratie. Mensen gaan de straat op, gekleed in binnenstebuiten gekeerde koftes en andere kleren. Het binnenstebuiten dragen van je kofte is een traditioneel Samische manier om te protesteren. Zo hopen ze voor elkaar te krijgen dat de sollicitatie niet wordt teruggetrokken. De demonstratie is een  initiatief van kunstenaar Max Maché. Draagt kofte binnenstebuiten uit protest (Noors)

De geprofileerde rechtswetenschapper Ánde Somby doet het al een paar dagen:
Draagt alle kleren binnenstebuiten (Noors).
Somby zegt dat deze kwestie de Altazaak van Tromsø kan worden. En dat wordt het vast als de hackaanval waar hij toe opriep een feit wordt. Zeker is dat deze zaak de gemoederen van Samen en niet-Samen ver buiten de stad bezighoudt.


E8 Nord zonder zonnebril

Ramfjordneset. Foto: Karin Swart-Donders.
Op weg terug uit Tromsø nam ik een “avstikker” naar Olavsvern. Daar heeft Henning Howlid Wærp het immers de hele tijd over in E8 Nord. Maar geen onderzeeboot gezien. Alleen maar een hek. En zon, zee en bomen.
De Ramfjord bij Fagernes. Foto: Karin Swart-Donders.
Dit is bij Fagernes, op de bodem, zoals dat heet, van de Ramfjord.
Zon op Sightseeing-bus bij Fagernes. Foto: Karin Swart-Donders.
Die eettent-winkel waar Henning het over heeft, daar ben ik misschien geweest. Een goede dorpswinkel met een triest worstvreethoekje. Het leek niet of daar ooit iemand worsten at. Zou ik ook niet doen met die ingedroogde garnalensalade. Volgende keer de kiosk verkennen.
Heia op een herfstdag. Karin Swart-Donders.
Toen was ik een stuk verder, 234 meter boven de zeespiegel, Sami camp Heia. Dat stond er tenminste op de borden.
Lavvu op Heia. Foto: Karin Swart-Donders.
Maar er was nergens een Same te zien. En ook geen kamp.
Wat een prachtige dag. Volgende keer niet weer die zonnebril vergeten. Ook al is er dan misschien even geen zon.

Mads Gilbert wil geen Balsfjord-bloedbad meer

Mads Gilbert houdt nou ook nooit zijn muil. En waarom zou hij ook.
Zoals jullie weten waren de Noorse Eerste Hulp-arts en zijn collega, anesthesist Erik Fosse, aanwezig in het Shifa-ziekenhuis in Gaza tijdens de aanval door Israël begin 2009. Geen enkele journalist kon Gaza binnen en zij waren dus de enige niet-Palestijnen die de wereld konden vertellen wat er gebeurde. Dat deden ze dan ook, elke dag op tv en later dat jaar ook in het boek ‘Øyne i Gaza’, in het Engels vertaald als ‘Eyes in Gaza’ (2010).

Mads Gilbert, hoofd van de afdeling Eerste Hulp in Tromsø, verloor drie collega’s uit Narvik in het grote verkeersongeluk in Troms.
Dit stuk van de hoofdweg tussen Nordkjosbotn en Tromsø staat bekend als gevaarlijk. De afgelopen tien jaar zijn hier al 22 mensen omgekomen, zegt Gilbert.
Gilbert laat zich zeer kritisch uit over het gebrek aan veiligheidsmaatregelen op deze weg.
– Deze massaslachting kan niet doorgaan, zei hij vandaag in een persconferentie tegen de NRK. (Denne massakren kan ikke fortsette (Noors) .
Dagbladet (Noors) citeert hem zo:
– De totale kosten voor het ongeluk van gisteren voor de maatschappij zijn 168 miljoen kronen, met vijf doden en drie zwaargewonden. Je hoeft geen Einstein te zijn om te snappen dat het de moeite waard is te investeren in betere veiligheid van de weg.

Anja Meulenbelt bespreekt ‘Eyes in Gaza’ in haar weblog.

Groot verkeersongeluk in Balsfjord

Vijf mensen overleden gistermiddag en minstens veertien raakten gewond na een groot verkeersongeluk in Noord-Noorwegen. Het speelde zich af in het Lavangsdalen, gemeente Balsfjord, tussen Nordkjosbotn en Tromsø. Een personenauto gleed naar de andere weghelft en raakte een bus, die vervolgens ook op de verkeerde weghelft terechtkwam en geraakt werd door een bestelwagen. Een andere personenauto raakte de bus en de bestelwagen oppervlakkig.
Twee van de inzittenden van de personauto, een vader en een zoon uit Melbu, kwamen om. De moeder en de 13-jarige tweelingzus werden gewond. Ook drie van de inzittenden van de bestelwagen kwamen om en de andere vier inzittenden zwaargewond. Dit waren leiders van afdelingen bij het Universiteitsziekenhuis Noord-Noorwegen op weg naar huis na een bijeenkomst in Tromsø. Collega’s dus van de ziekenhuismedewerkers die gistermiddag en -avond onder moeilijke omstandigheden hulp moesten verlenen. Kou, wind, slechte telefoondekking.
De chauffeur van de bus werd uit de voorruit geslingerd, maar lijkt niet zwaargewond te zijn. De bus zat vol met jongeren uit Alta op we naar een handbaltoernooi in Tromsø, sommigen van hen raakten lichtgewond. De inzittenden van de tweede auto zijn lichtgewond. Er is nog een derde personenauto betrokken bij het ongeluk, maar op welke manier begrijp ik niet.
Het is een van de grootste verkeersongelukken ooit in Noorwegen. In totaal waren er 64 mensen bij betrokken.
Hier een Engelstalig bericht van Views and News from Norway: Five killed in collision in Troms

Anti-Israëldemonstratie in Madsstad

Op een aantal plaatsen waren er vandaag demonstraties tegen de Israëlische aanval op de vloot die op weg was naar Gaza. Ook in Tromsø (Noors), dat sinds 2001 vriendsschapsbanden heeft met Gaza.
Vijfhonderd mensen waren verzameld bij het Tweede Wereldoorlogmonument in de stad van Eerste Hulp-arts Mads Gilbert. Hij en collega Erik Fosse waren op uitwisseling in het Al-Shifa-ziekenhuis toen dat in januari 2009 werd aangevallen door Israël. Als enige buitenlanders (journalisten werd immers de toegang geweigerd) konden zij de wereld vertellen wat ze meemaakten. En dat deden ze dan ook elke dag.
Later dat jaar kwam hun boek Øyne i Gaza uit, en Gilbert hield op veel plaatsen in de wereld lezingen over wat hij had beleefd. Het boek is in een aantal talen vertaald.
Gilbert is actief lid van de linkse partij Rødt en heeft al lang geleden partij gekozen voor Gaza. Zelf vindt hij het onzin om de medische beroepspraktijk te scheiden van politieke standpunten.
Tromsø-burgemeester Arild Hausberg vertelde vanavond dat hij was uitgenodigd aan boord. Om praktische redenen was hij niet meegegaan.
– Stel je voor dat een leger zo amok kan maken. Het lijkt alsof iemand/ sommigen helemaal gek is/zijn geworden. Dit kan de wereld niet accepteren, zegt Hausberg tegen de NRK.

Wie is Mads?
Ja, wie is die Mads?

Stofzuigerstad Tromsø leert blazen

Het clownsbroekenteam is tot de halve finale curling doorgedrongen . Hoe ver zou het stad-en-land-team komen bij het onderdeel ‘decentraliseren’? Nu zuigt Tromsø.

Weer minder mensen, behalve in Tromsø
Soms lijkt het of de stad Tromsø zichzelf ziet als het centrum van een curlingbaan en denkt dat de bewoners van de ‘districten’ niets liever willen dan zichzelf zo snel mogelijk naar het midden van het ‘huis’ laten glijden.

En dat is nog waar ook, een beetje. Alweer is de bevolking van Tromsø flink toegenomen, voornamelijk omdat mensen uit de districten naar de stad verhuizen. In de meeste andere gemeenten in de provincie neemt de bevolking weer eens af. Daar waar de bevolking toeneemt komt dat veelal door immigratie.

Centraliserings-irritatie
Tegelijk vallen mensen buiten de stad steeds meer over die centraliseringsdrift. De provincie besloot in december de ‘videregående skole’ in Skånland te sluiten, als eerste van misschien meer, terwijl de scholen in de stad ongemoeid blijven. Dit tot groot protest van leerlingen, leraren, ouders en anderen. Want met een school verdwijnen ook banen en mensen. Raad eens waarheen?
Nu is er sprake van dat Troms Sportbond naar Tromsø gaat terugverhuizen na twintig jaar in de ‘wildernis’ van Bardufoss. Tot woede van sporters in de provincie. Hoezo, wordt er soms alleen in Tromsø gesport?

Stofzuigerstad
De hoofdredacteur van Troms Folkeblad voelde de stemming goed aan met zijn redactioneel commentaar ‘Tromsø zuigt’ op 29 januari: Tromsø suger.
Henriksen komt met een hele rij voorbeelden van hoe de stad overheidsbanen naar zich toetrekt, bezuinigt op vervoer in de districten, scholen sluit, en vervolgens moord en brand schreeuwt als een bedrijf of overheidsinstelling zich voor de verandering toch eens ergens anders vestigt, in Finnsnes bijvoorbeeld. Districts-Troms heeft de de stad altijd gesteund, bijvoorbeeld bij de oprichting van de universiteit en toen er sprake was van olympische winterspelen in Tromsø in 2018, zegt Henriksen, maar Tromsø laat nu de districten vallen als een baksteen.

Decentraliseringsdebat in het centrum
Meer dan honderd reacties kwamen er binnen op Henriksens commentaar. Steunende en kritische. Een lezer merkt bijvoorbeeld op:
– De groei in de grootste provinciesteden is zelfs minder in Noorwegen dan in andere Europese landen. (…) Tromsø levert al veertig jaar sleutelpersoneel aan de gemeenten in Noord-Noorwegen, het huidige landsdeel is ondenkbaar zonder die bijdragen. Natuurlijk heeft de stad daarop verdiend, maar hij betaalt ook een prijs met hoge huizenprijzen, verkeersproblemen, sociale problemen (sommige geïmporteerd uit de rest van het landsdeel) en een voortdurend gebrek aan scholen en creches.

Vorige week had gedeputeerde Pia Svensgaard (Ap) de burgemeesters van alle vijfentwintig gemeenten in Troms op bezoek. Ze had uitgenodigd tot een debat over samenwerking tussen stad en provincie. In het Polarmiljøsenteret vlak tegenover het Provinciehuis, precies op de Tromsø-middenstip. Een ironie die Steinulf Henriksen, ook een van de sprekers, niet ontging.

Een constructieve ontmoeting vonden de deelnemers het. Voortaan willen ze wel twee keer per jaar zo’n debat. Wie weet leert Tromsø nog eens een bal rollen naar het district’huis’.
Terwijl we wachten op de halve finale curling, hoopt Tromsøburgemeester Arild Hausberg (Ap) in elk geval dat stad en land ‘Noordnoors wereldkampioen in samenwerking’ worden.

Bier en smeltsmurrie

Het Polarsenter in Tromsø, foto Karin Swart-Donders.

Het Polarsenter in Tromsø, foto Karin Swart-Donders.


Dit is het Polarsenteret in ‘Parijs’. Tromsø, voor oningewijden.
Als je hier bent en de feiten stijgen je naar de keel, dan is de Mack-bierbrouwerij gelukkig vlakbij.
Tijden van Supersmeltsmurrie zeespiegel stijgt nog drie keer meer dan gedacht (Noors) en varkensgriepangst ‘Paniek’ in ‘Parijs’ (Noors) vragen om een potje troost.
De klimaatconferentie van het Arctic Council (Engels) is trouwens niet hier, maar in het Rica Hotel.

Smelten en bureaucratische smurrie

‘Melting Ice – Regional Dramas, Global Wake-Up Call’. Zo heet de klimaatconferentie volgende week in het ‘Parijs van het noorden’.
In regie van het Arctic Council (Engels) .
Jonas komt en natuurlijk komt Al. Per vliegtuig, neem ik aan.
Net als al die andere sprekers, politici, ambtenaren, en journalisten. Ze kunnen moeilijk komen fietsen.
Eenmaal in de stad worden al die belangrijke mensen rondgereden van bijeenkomst naar bijeenkomst. In grote, zwarte, comfortabele auto’s. Niks mis mee, hoewel sommigen echt wel wat vaker mogen fietsen.
Maar waarom, waarom laat het Noorse Ministerie van Buitenlandse Zaken die auto’s helemaal uit Oslo naar ‘Parijs’ vervoeren?
Een reis van bijna 1650 kilometer volgens mijn routeplanner.
Zijn er in heel ‘Parijs’ dan geen grote, zwarte, comfortabele wagens te huur?
Jawel hoor, heel veel zelfs. En die waren al vier maanden gereserveerd voor juist deze top. Totdat dus die reservering deze week werd geannuleerd.
Een onderaannemer heeft dit allemaal geregeld, vertelt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.
Ze zitten vast aan regels, ook wat betreft milieuvriendelijkheid. Daarom deze oplossing.
En de auto’s die van Zuid- naar Noord-Noorwegen vervoerd worden zijn heel milieuvriendelijk, hoor, met slechts weinig CO2-uitstoot per kilometer.

Zie dit artikel in Nordlys:
Van Oslo naar Tromsø (Noors)