Tag Archives: Samisch

De deellijn is getekend

Altijd wat te doen in het Noorse land. De Snåsaman, een bekende healer, geeft prinses Märtha Louise op haar kop nadat die zou hebben gezegd te kunnen communiceren met doden. Märtha Louise, die met haar zakenpartner cursussen healing en ‘kom in contact met je engel’ geeft (Noors), geeft de media op hun kop. Ze wordt gepest door de pers. Alles is uit zijn verband gerukt, als we de prinses moeten geloven.

Ondertussen voelen ook veel Samen zich gepest door supermarktketen Kiwi. Vrijdag feestten 650 Kiwi-leiders in Tromsø, gekleed in massageproduceerde felgroene ‘Samekoften’ (hier een foto, artikel in het Noors). Velen zijn geschokt over wat ze een grote belediging van het Samische volk noemen. Anderen zeggen dat die Samen niet altijd zo kleinzerig moeten doen, ‘kom op lach er nou toch om’, waar sommigen dan weer nog kwader van worden. Kiwi schijnt nu platgebeld te worden door mensen die zo’n ‘coole kofte’ willen kopen.

Veel binnenlandse verdeelheid. Maar de relatie met Rusland kan sterk verbeteren nu vandaag een andere verdeling eindelijk is geregeld. Het akkoord over de grens in de Barentszzee is ondertekend (Engels). De beide landen hadden ver uiteenlopende opvattingen over de manier waarop je die grens moet vaststellen, in een gebied dat rijk is aan olie, gas, vis. Veertig jaar is er over onderhandeld, eind april werd men het eens over de zogenoemde compromislijn.

We moeten niet naïef zijn, het is pas een begin, maar reden tot hoop is er wel. Het opent de weg voor een betere samenwerking op vele gebieden, zoals op het terrein van milieu, atoomenergie, scheepsvaart in de Noordoostpassage.

Een achtergrond uit het Reformatorisch Dagblad: Moskou en Oslo gaan zaken doen in Barentszzee. Met als aantekening dat het niet de presidenten, maar de ministers Jonas Gahr Støre en Sergej Lavrov waren die tekenden. Niet alleen natuurbeschermers zeggen dat het arctische ecosysteem kwetsbaar is. Dat ontkennen zelfs de grootste olievoorvechters niet, in elk geval niet die aan Noorse zijde.

Voi voi, why why?

Het is 29 maart 1960 en Noorwegen doet voor het eerst mee aan het Eurovisie Songfestival. Nora Brockstedt zingt over een Samenmeisje dat onderaan een berg zingt naar haar geliefde. Over hoezeer ze zich verheugt op de zaterdag, als hij naar beneden komt en ze weer samen zijn. Onschuldig, toch?

Het liedje zit in de film Min mors hemmelighet/ Suddenly Sámi van Ellen Astri Lundby. De regisseuse vertelt hoe ze opgroeit in Oslo in de jaren zestig, zonder te vermoeden dat haar moeder Samisch is. Op de tv ‘Voi voi’ met beelden van Samen in koftes en met rendieren. Zeker beperkt, maar als ik me goed herinner niet neerbuigend.

Hier hebben we Nora Brockstedt weer, nu met de Deep River Boys. Dit filmpje komt voor in de tentoonstelling ‘Sápmi- becoming a nation’ in het Tromsø museum. Het staat in dezelfde vitrine als een blik ‘Joika’, griezelig spul met rendiervlees, als voorbeeld van hoe Samen in die tijd werden neergezet als exotisch volkje waar je lekker om kon lachen. (‘Joika’ is trouwens nog steeds te koop in de supermarkt).

Ik ben niet opgegroeid in Noorwegen en al helemaal niet in die tijd, blijkt maar weer, ik snap hier veel niet aan.
Een Lappencliché en een negercliché in een klap, bewust, onbewust, verwijst het nog naar iets anders? Begrijpen ze zelf wat ze zingen? Waarom vinden zoveel mensen op YouTube dit ‘genial’?
Maar vooral dit: die petten lijken op de petten van de Karesuando- en Ofoten-Sør-Troms-mannenkofte. Die zijn misschien vreselijk grappig, hahahaaa die pluimen, maar niemand kent ze. Dacht ik tenminste.
Als het zo is dat ze hier een paar grappige Lappen willen neerzetten, waarom dan niet de veel beroemdere sterrenmutsen gebruikt?

Over die muts, ‘fjellfinnhue’, is ook een film gemaakt. Maar dat is een ander verhaal dat een andere keer maar eens verteld moet worden.