Tag Archives: rouw

Donkere dagen

Opnieuw stroomt het geluk door me heen. Een blaasorkest en een onverstaanbaar zingende meneer verwelkomen de boot in Havøysund. Kinderen zwaaien met Noorse vlaggen, oudere echtparen kosen zich. Later klinkt er heksengekrijs al een tijdje voor de aankomst in “heksenhoofdstad” Vardø. Dames in het zwart en paars met punthoeden en hoog volume, en een heuse brandstapel (in Vardø waren de meeste heksenverbrandingen in Noorwegen) hebben ze ook gemaakt. Maar met alle lol die er vanaf spat is het niet erg angstaanjagend.

De NRK zond deze dagen een (gedeeltelijke) herhaling uit van “Hurtigrute van minuut tot minuut”. In juni werd deze reis voor het eerst uitgezonden. Een volledige reis van wat velen “de mooiste zeereis van de wereld” noemen, van Bergen naar Kirkenes, 134 uur, een van de langste tv-uitzendingen ooit. En hoe noordelijker hij kwam, en hoe minder bevolkt het werd, hoe meer mensen de Hurtigrute op kwamen wachten bij havens. Kleine kustplaatsjes in Noord-Noorwegen waar letterlijk bijna de hele bevolking op de kade stond. Soms midden in de nacht. Een huwelijksaanzoek op een spandoek voor de camera – en ja, ze zei ja.

Ik kijk er ook nu weer graag naar, maar vervreemdend is het ook. Die plaatsjes die toen baadden in een onschuldig licht, alsof er nog nooit een herfststorm was geweest of zou zijn. Al die vrolijke mensen die vierden hoe mooi en vredig ons kleine landje was, in gelukkige onwetendheid over wat er nauwelijks vijf weken later zou gebeuren.
Kan een van die vrolijke heksen een broer hebben verloren, een van die leuke echtparen een dochter?

Deze kerst waren er in het hele land lege plaatsen aan tafels. Ook hier in het binnenland.
-We moeten overleven en het opbrengen om ‘s morgens uit bed te komen. Het is alsof we in een vacuum leven, maar we doen het stap voor stap.
Dat zei de moeder van Anders Kristiansen (18) tegen de krant Fremover. Hij was een van de jongeren die werden doodgeschoten op Utøya.
– Het is een zware herfst geweest. Het is zwaar als het donker en nat is buiten en binnenin je ook donker is.
En hoewel de moeder, vader en broer eigenlijk nog niet weten hoe het verder moet, kiezen ze er voor om zich te richten op de goede herinneringen. Anders heeft veel uitgericht in zijn korte leven. Niet alleen was hij voorzitter van de locale afdeling van de Arbeiderspartij, ook zette hij zich in voor een beleid tegen pesten, en nog veel meer.
– We kunnen lachen over goede herinneringen die we hebben aan Anders. En veel mensen zijn op bezoek gekomen om verhalen over Anders met ons te delen. Er is weinig blijdschap nu hij dood is, maar middenin al het verdriet lukt het ons blij te zijn, soms, zegt Anders’ oudere broer.

Troms zwaar getroffen

Sneeuw!

Vanmorgen begon het dan eindelijk te sneeuwen. Voor het eerst deze herfst.
Sneeuw in het bos. Foto: Karin Swart-Donders.

Twee eksters in een boom. Foto: Karin Swart-Donders.

Het lijkt wel of er nog meer eksters zijn dan anders.

Het laatste restje muur van het afgebrande kinderdagverblijf wordt gesloopt. Foto: Karin Swart-Donders.
Dit is het laatste restje muur van het afgebrande kinderdagverblijf. Ze zijn bijna klaar met de sloop. Asbest wordt zorgvuldig verwijderd.

De hoop met sloopafval en speeltjes. Foto: Karin Swart-Donders.

Een warm hart in het donker

Foto: Karin Swart-Donders.

Dochter vond een “refleks” in de Tromsøbus december vorig jaar. In de lente raakte ze hem kwijt in het schuurtje van het kinderdagverblijf. Hij viel door een spleet tussen de planken en het was onmogelijk hem te pakken, tot haar verdriet.

Hier stond het schuurtje. Foto: Karin Swart-Donders.
Na de brand die Bekkebo barnehage verwoesttte in juli is nu begonnen met de sloop. Het schuurtje is weggehaald.
Refleks. Foto: Karin Swart-Donders.

Gisteren kwamen we langs de resten van Bekkebo tijdens een zondagswandeling, en kijk wat dochter vond op de plaats waar het schuurtje stond. Die komt goed van pas nu opnieuw een donkere tijd begint.

Aan de jongeren

Nordahl Griegs gedicht Til Ungdommen is actueler dan ooit.

In 1936 schreef de Noorse schrijver-dichter-buitenlandcorrespondent Nordahl Grieg het gedicht ‘Til Ungdommen’. In 1952 werd het op muziek gezet door componist-pianist Otto Mortensen.
http://youtu.be/QiyW5-Jp6uI

In veel rouwadvertenties van de jongeren die omkwamen op het eiland Utøya staat een vers uit de tekst. Tijdens veel begrafenissen wordt het gezongen. Het werd ook gezongen tijdens de herdenkingsdienst vorige week in de Domkerk van Oslo.
Hier staan drie verschillende Engelse vertalingen van Til Ungdommen. Zelf voel ik het meest voor de vertaling van Morten Åstad. Ik waardeer de muzikaliteit van Sinclairs vertaling, maar vind de vertaling van Joe Gorman weinig toevoegen- vrij en toch niet muzikaal. Commentaar?

– Een zeldzaam goede jongen verloren

Vandaag werden er verspreid over het hele land 18 jongeren begraven die op 22 juli de dood vonden op Utøya. In Salangen werd Simon Sæbø (18) begraven.
De dominee vertelt wat voor persoon Simon was.

Vijftienhonderd mensen bewezen Simon de laatste eer, onder wie minister-president Jens Stoltenberg. Salangen in het zuiden van de provincie Troms heeft een kleine 2300 inwoners.

Veel politici waren aanwezig, onder andere alle politici uit Troms die in het parlement zitten. Dominee Kim Astrup vertelde namens de familie over de jongen, die zich al op tweejarige leeftijd toonde van zijn zorgzame kant door zijn jonge broertje zijn eigen mooiste speelgoed te geven. Weliswaar gooide die hij die zo hard dat het broertje in een reisbed moest zitten met een net erover om niet gewond te raken.

Die zorgzaamheid, maar dan later wat minder ruw vormgegeven, was een rode draad in Simons leven. Zijn betrokkenheid bij de samenleving kreeg hij ook al jong. Hij werd lid van de jeugdbeweging van de Arbeiderspartij en deed er ook in zijn gemeente veel moeite om het aantrekkelijker voor jongeren te maken. Zo gaf hij asielzoekers bijles, en was verbaasd dat hij daar ook nog geld voor kreeg.

In 2009 was hij bij het landelijke congres van de Arbeiderspartij, als jongste deelnemer, en maakte indruk op Stoltenberg met zijn engagement voor viskweek. Twee anderen van Noord-Noorwegen praatten ook ooit met zo veel passie over vis, en die zijn allebei later visserijminister geworden, vertelde de minister-president.

-Jullie hebben een zeldzaam goede jongen verloren. Salangen heeft een belangrijke stem verloren. Noorwegen heeft iets van zijn toekomst verloren, zei Stoltenberg tegen Simons ouders. – Ik ben vader en ik huil samen met jullie. Er komen dagen zonder licht en nachten vol met gemis. Maar jullie hebben Simons broer, iedereen in de kerk, heel Salangen, en bovendien hebben jullie ons, heel Noorwegen, met jullie.

Vandaag werden er 18 slachtoffers van de aanslagen begraven, op vele verschillende plaatsen in het land. Morgen weer 30, onder wie Gunnar in mijn gemeente Bardu. Lijst van begrafenissen . Bij elke begrafenis is een vertegenwoordiger van de regering.

Duizend tekeningen

Ook hiphopgroep Karpe Diem maakte indruk tijdens het herdenkingsconcert .

De groep bestaat uit Magdi Omar Ytreeide Abdelmaguid, Chirag Rashmikant Patel en DJ Marius Thingvald (DJ En som heter Marius). Bij deze gelegenheid speelden ze met een paar extra muzikanten en het grote omroeporkest van de NRK.
Een geëmotioneerde Chirag rapte een nieuw stuk tekst bij Byduer i dur(´Stadsduiven in majeur´). Een stukje daaruit, snel en onelegant vertaald:
Kom met me mee naar de stad waar ik woon
waar de rozen mijn bloed zijn
mijn land is klein, maar moedig
en de minister-president praat tegen mij als tegen zijn broer
en we sturen een groet naar de wereld
waarom wapens vasthouden als we een steel kunnen vasthouden

Ook Tusen tegninger paste goed bij de gelegenheid. Het gaat over Magdi´s eigen ervaringen als moslim. Als hij iemand ontmoet, vertelt hij nooit meteen dat hij moslim is, maar wacht totdat hij een tweede en derde indruk heeft gemaakt. Zodat mensen hem aardig EN moslim vinden, in plaats van moslim MAAR TOCH aardig, legde hij uit in een interview met VG. Verder zegt Magdi op de website van Karpe Diem over Tusen Tegninger: -Het gaat over het positieve van geloof, ongeacht waar je in gelooft. En het gaat over hoe gelijk we zijn, ongeacht waar we in geloven.
Die focus is noodzakelijk, vinden ze, in een wereld die te veel aandacht heeft voor het negatieve van geloof en de verschillen tussen ons. Zoek de zeven verschillende godsdiensten in de video!

De eerste dagen na de aanslagen was er onevenredig veel aandacht voor de christelijke slachtoffers, schrijft Jens Brun-Pedersen terecht. Media, diversiteit en verdriet. Zo´n optreden tijdens het Herdenkingsconcert maakt iets goed.

Magdi merkt op dat ze op het podium stonden met een hindoe, een moslim, twee christenen, twee twijfelenden en een atheïst.
– Ik vind het fantastisch dat dat normaal is. Ik heb nooit meer van ons land gehouden, ik heb nooit meer van onze stad gehouden, dan deze week, zei Magdi.

Karpe Diem werd Årets Spellemann voor 2010.

Volle kerken

– Laat vooral de kinderen ook maar een kaarsje aansteken.
Dat was een goed idee van de koster in de kerk van Øksnes. We waren in die gemeente de zaterdag na de aanslagen, en de kerk was ‘s avonds open.
Kaarsen in de kerk in Øksnes voor de slachtoffers.

Dus we tilden ze op en probeerden iets uit te leggen. Over een meneer die eerst een bom liet afgaan en toen ging schieten, allemaal mensen die dood zijn, allemaal trieste papa’s en mama’s.
Kerken kunnen rekenen op grote toeloop sinds de aanslagen. Kerk betere reputatie . In april van dit jaar bleek dat Noren maar weinig vertrouwen in de staatskerk hebben, volgens een onderzoek. Veel mensen ervaarden toen de kerk als ‘bekrompen’, ‘vol vooroordelen’, ‘excluderend’. Dat was nadat een aantal conflictzaken prominent in het nieuws waren geweest. Conflicten over de vraag of homosexuelen dominee mogen zijn, en de conflicten tussen de conservatieve bisschop Kvalme en de progessieve dominee Gelius, die nog verergerden nadat Gelius een boek over ‘Seks in de bijbel’ schreef. Kerk van Øksnes met vlag halfstok. Foto: Karin Swart-Donders.

De eerste massaal bezochte uitvaarten zijn achter de rug. Deze week worden Gunnar en Simon begraven, volgende week Anders. De dominees van Bardu en Salangen bereiden zich voor op druk bezochte uitvaarten met ook veel praktische uitdagingen. Wat doe je als er niet genoeg plaats is voor iedereen die wil komen?

Bloemen bij de kerk voor de beide doden uit Bardu. Foto: Karin Swart-Donders.

Bloemen bij de kerk voor de beide doden uit Bardu.

Troms zwaar getroffen

Van de 77 doden door de terreuraanslagen vorige week komen er dertien uit Noord-Noorwegen en Svalbard/ Spitsbergen. De provincie Troms verliest drie talentvolle jongeren.

Vele kaarsen, bloemen en brieven voor de omgekomenen in Bardu. Foto: Karin Swart-Donders.

Vele kaarsen, bloemen en brieven voor de omgekomenen in Bardu. Foto: Karin Swart-Donders.

Simon Sæbø (18) was actief op allerlei gebieden in zijn gemeente Salangen. Dit jaar alleen al was hij medeorganisator in Salangen van de Ungdommens Kulturmønstring, een grote talentenjacht voor jongeren, en ´russepresident´, de leider van de leerlingen die feesten en allerlei rare dingen doen vlak voor het examen. Simon nam deel aan het schoolproject Water for Life. Hij hielp met het schrijven van een jongerenversie voor het Arbeiderspartij-programma in Salangen.

Gunnar Linaker (23), oorspronkelijk uit Bardu, woonde in Tromsø en werkte daar als secretaris van het AUF-bestuur. Zijn zusje kwam wel heelhuids terug. Gunnars vader is aan het woord in een indrukwekkend interview met nieuwszender TV2. Linaker heeft als leider geestelijke verzorging van de brigade in Bardu vaak te maken gehad met mensen in crisis. Nu de ramp hem treft zegt hij: -Ik weet niet zeker of ik antwoord krijg, maar ik mag van mezelf kwaad worden, zowel knallend kwaad als lang boos, over dat zoiets gebeurt. Maar ik geloof niet dat God alle menselijke handelingen bestuurt. Zo is God niet bezig. Anders Behring Breivik was buiten de controle van God, en het is niet Gods wil dat er verdriet op aarde is. Gods woord is liefde.

Anders Kristiansen (18) uit Bardu was bestuurslid van de AUF in de provincie Troms. Hij was een van de oprichters van de AUF-afdeling in Bardu. Ook was hij voorzitter van de leerlingenraad op zijn school. Een van de vele dingen waar hij zich voor inzette was het bestrijden van pesten.

Alle drie worden beschreven als erg betrokken en geliefd bij velen.

Veel gemeenten in dit land hebben een paar van hun allerbeste jongeren verloren. Dat geldt zeker ook voor Salangen en Bardu.