Tag Archives: Riddu Riđđu

Iets nieuws onder de zon?

Jammer jammer jammer. Het geweldige Riddu Riđđu-festival is begonnen en ik ben er niet bij. Het is de twintigste editie van dit oervolksfestival, dat binnen en buiten Noorwegen steeds beroemder wordt. Ooit begonnen als klein en kneuterig, nu elk jaar professioneler.
Onder de artiesten dit jaar zijn Chime Arkhang, Timbuktu, Sofia Jannok en natuurlijk Rolffa.
Er is werkelijk geen festival in Noord-Noorwegen waar Rolffa niet optreedt.

Dit jaar is het tien jaar geleden dat kunstenaar Nils-Aslak Valkeapää overleed. Ook dat wordt herdacht op Riddu Riđđu. Kom ik hopelijk later op terug.

Een troost is er voor journalisten met een gebroken hart. Want volgende week is het Márkomeannu-festival in Evenes. Ook dat heeft een spannend programma, met onder anderen Niillas Holmberg & Roope Mäenpää, Sofia Jannok en- Rolffa!

Maar niet alleen Jannok en Rolffa gaan in de recirculatie. Dat gaan ook de t-shirts van eerdere festivals.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.

De Samische ontwerpster Ann-Sofie Jonsson ontwierp het logo. Organisatie Freddy zorgde voor het praktische werk. Het resultaat is oude t-shirts met een nieuw uiterlijk. Márkomeannu-bezoekers kunnen een festival-t-shirt krijgen tegen inlevering van drie oude t-shirts. Márkomeannu wil op deze manier laten zien dat recirculeren cool is. De opbrengst gaat naar het Noorse Støttekomite Vest-Sahara.

Festivalleider Rune Myrnes Balto juicht in het persbericht dat ze op deze manier een aantal belangrijke zaken tegelijk op de agenda zetten. Mooi is ook dat het zo lekker opruimt in kasten en kelders. Zo wordt een gekneusd hartje weer wat vrolijker.

Samische jongeren wijzen de weg

– Mogen Samen trouwen met niet-Samen?
Een oude wegwijzer stelt de nieuwe lichting wegwijzers op de proef. Hoe redden ze zich met de rare vragen die Noorse leerlingen kunnen stellen?
Drie jongeren zijn zojuist gepresenteerd op het Riddu Riđđu-festival als de nieuwe Samische wegwijzers. Het zijn Ánde Trosten (20) uit Tana in Noord-Samisch gebied, Anne Margarethe Oskal (21) uit Saltfjellet in Lule-Samisch gebied en Anna Cicilie Somby (21) uit Snåsa in Zuid-Samisch gebied. Zij gaan het komend schooljaar, na een voorbereidende cursus aan de Samische Hogeschool in Kautokeino, scholen in het hele land bezoeken en leerlingen vertellen over het leven als Same. Vooral ‘videregående skoler’ voor leerlingen van 16 tot 19 jaar, soms ook basisscholen.

Staatssecretaris Raimo Valle presenteert de nieuwe Samische wegwijzers: Ánde Trosten, Anne Margarethe Oskal en Anna Cicilie Somby. Foto Karin Swart-Donders.

Staatssecretaris Raimo Valle presenteert de nieuwe Samische wegwijzers: Ánde Trosten, Anne Margarethe Oskal en Anna Cicilie Somby. Foto Karin Swart-Donders.


In theorie moeten alle leerlingen in Noorwegen een basiskennis hebben over Samische cultuur en geschiedenis. In de praktijk blijkt die kennis nogal eens bedroevend. Er lopen leerlingen met de raarste vooroordelen rond- lang niet alleen onschuldig en grappig.

Stel dat jullie één vooroordeel weg zouden kunnen nemen, welk zou dat dan zijn, vraag ik de jongeren.
Oskal begint: -Dat er alleen in Finnmark Samen wonen. Wij zijn verspreid over veel gebieden en landen.
Somby zegt: – Ik zou het ene vooroordeel weg willen nemen dat Samen een onding zijn.
Daar zijn de andere twee het van harte mee eens.
– Ze denken dat er zo grote verschillen zijn tussen Noren en Samen, zegt Trosten.
– Ik zou ze willen leren dat wij net zo zijn als anderen, alleen met een eigen cultuur. Wij vinden het net als iedereen leuk om met vrienden uit te hangen, lol te hebben, naar een warm land op vakantie te gaan.
De drie zijn het eens: ze zijn net zo als Noren, maar hebben bovendien iets extra.

En voor wie nieuwsgierig is of Samen nou buiten-Samische echtgenoten mogen aannemen: ja, dat mag! Dat gebeurt ook de hele tijd. Zoals Somby het gevat zegt:
– Liefde kent geen grenzen. Net als Sápmi.

Riddu: vákttat – ja eará olbmot

Eelco Weijmans (t.v.) fra Amsterdam og Torstein Viddal, opprinnelig fra Bergen, jobber frivillig som vektere på Riddu Riđđu. De går snart av vakt, lørdag klokka ti om morgenen.

De tar seg en pust i bakken. Foto Karin Swart-Donders.

De tar seg en pust i bakken.

Eelco Weijmans (l) uit Amsterdam en Torstein Viddal, oorspronkelijk uit Bergen, werken vrijwillig als ordebewakers op Riddu Riđđu. Ze hebben de hele nacht gewerkt. Nu is het even na negen uur ‘s morgens. Om tien uur kunnen ze hun tenten opzoeken voor wat uurtjes slaap. Eelco hoorde in Kautokeino van dit festival, en het paste mooi in zijn schema. Torstein liet zich meeslepen door zijn vriendin uit Tysfjord, die hij vorige week heeft leren kennen.

Svanhild en Tommy. Foto Karin Swart-Donders.

Aan het ontbijt na een lange nacht. Svanhild Ring uit Bardufoss (oorspronkelijk uit Altafjord-omgeving) na een wacht van tien uur in de etenskiosk. Tommy uit Øksfjord, als een van de weinige festivalbezoekers die al (of nog) wakker zijn op dit tijdstip, even na negenen 's morgens.

Thyra Kontni Systad (5 1/2) met haar nieuwe muts. Foto Karin Swart-Donders.

Thyra Kontni Systad (5 1/2) met haar nieuwe muts.

Vind je krachtdier bij sjamaan Wilhelm Strindberg. Foto Karin Swart-Donders.

Vind je krachtdier bij sjamaan Wilhelm Strindberg.

Candelaria del Azar is voor Nederland.

Candelaria del Azar komt uit Argentinië, maar woont in het Noord-Marokkaanse Chef Chaouen in het Rifgebergte. Ze verkoopt onder andere geitenleren tassen.

Riddu: Mari Boine meets Zanzibar

Het openingsnummer, 'een liefdesverklaring aan Riddu en heel Sápmi'Foto Karin Swart-Donders.

Het openingsnummer, 'een liefdesverklaring aan Riddu Riđđu en heel Sápmi''. Åpningssangen, 'en kjærlighetserklæring til Riddu Riđđu og hele Sápmi'


Op Riddu Riđđu trad zaterdagavond Mari Boine op met twee musici uit Zanzibar: Matona/Mohammed Issa Haji (viool/oud), Rajab Suleiman (qanun). Hieronder van de persconferentie voor het concert. Vertaling misschien later.

– Jeg gleder meg veldig hver gang, sier Mari Boine. Boine er nettopp tilbake fra noen sterke konsertopplevelser i Baskerland og en konsert i Oslo. Hun har så vidt rukket å sove før hun skal opptre på Riddu Riđđu med band og to musikere fra øya Zanzibar.
Hun synes at hun og festivalen har vokst sammen.
– Vi begynte i det små og har blitt større og større. Jeg har alltid følt meg hjem, det er en fin stemning her. Alle må synes det er flott å komme hit. Det er en av de få festivalene hvor ufolksartister blir synlig. Og det er en viktig arena for de unge som kommer.

Mari Boine-concert op Riddu 2010. Foto Karin Swart-Donders.

Finnmark møter Zanzibar
I vinter ble Boine kjent med Matona/Mohammed Issa Haji og Rajab Suleiman fra Zanzibar som spiller tradisjonsmusikk, taarab, med afrikanske, arabiske og indiske innslag. Og det viste seg å passe bra med musikken fra Finnmark.
– Det er en veldig fin opplevelse når musikk som er fra ulike deler av verden går så fint sammen. Det blir fint å dele det med publikum og se om de liker det like mye som jeg, sier Boine.

Publikum under Mari Boine-konserten op Riddu. Foto Karin Swart-Donders.

Nye ideer
Ellers vil hun begynne med en plate på engelsk, noe hun lenge har hatt lyst å gjøre. Også drømmer hun om å jobbe med opera.
– Jeg tror at det samiske publikum begynner å bli lei meg- men her tror jeg de er glad i meg.
Jeg har lyst å prøve nye ting, disse ideene jeg har, se hva som skjer. Hvorfor skal jeg gjøre det folk forventer?

Mari Boine met de musici uit Zanzibar

Mari met Rajab (l) en Matona. Mari med Rajab (t.v.) og Matona. Foto Karin Swart-Donders.

Festival Kuststormpje

Nog een kleine maand. Dan gaat voor de negentiende keer festival Riddu Riđđu van start. Oorspronkelijke volkeren van de hele wereld ontmoeten elkaar daar in Kåfjord/ Gáivuotna, tijdens concerten, seminars, films, debatten, of gaan gewoon samen barbecuen.
Onder de artiesten zijn dit jaar Wimme, Mari Boine komen en de toearegband Tinariwen met ‘woestijnblues’. De Wepsen, een klein inheems volk in het zuiden van Karelen in Rusland, zijn het noordelijke volk van het jaar op het festival.

Trampolinespringen onder Riddu Riđđu 2006, foto Marius Fiskum.

Trampolinespringen onder Riddu Riđđu 2006, foto Marius Fiskum.

Het festival wordt steeds groter en kreeg vorig jaar van de minister voor het eerst status van ‘knooppuntfestival’. Maar het begon ooit heel klein, als initiatief van een paar jongeren in het zee-Samische Kåfjord/ Gáivuotna. Volgens de site van het festival begon het allemaal op oudjaarsavond 1991: Kleine storm aan de kust (Noors). Jongeren gingen zich, mede als gevolg van het Altaconflict, afvragen: Waarom hebben ze ons de Samische taal afgepakt? Waarom verbergen wij onze zee-Samische identiteit en geschiedenis? Waarom schamen we ons? Er werd een jongerenbeweging opgericht zich bezighield met Samepolitieke vragen in Kåfjord waar de tegenstellingen scherp waren. Het festival werd een arena voor zulke vragen.

Riddu Riđđu 2009 was nat.

Nat was Riddu Riđđu 2009.

Hier een mooi artikel van een antropoloog over de geschiedenis van het festival, in het Noors: Klein dorpje in het noorden van Troms centrum voor oorspronkelijke volkeren van de hele wereld

Riddu Riđđu (2)

ksd090715lavvurookweb
Thanks to you all at Riddu Riđđu. Det var vakkert.
Manndalen-mannen som ga gapahukhjelp og selskap.
Den sørsamiske ‘Joik med meg, ja!’-jenta og venninenne hennes.
Thulemannen med mange yrker, og samboeren hans.
Johan er kjempevennlig.
The swiss journalist who eats meat soup for breakfast.
Trønderjenta som liker kaker. Guttan på tur i lavvuer.
Underveisdansken.
Han som viste meg ‘skithelveteskakan’ eller hva det nå heter.
Helga som kaller oss ‘a wonderful mixture’.
Hope we meet next year.

Riddu Riđđu

Opening Nisga'a-huis op Riddu Riddu, foto Karin Swart-Donders.

Opening Nisga'a-huis op Riddu Riddu, foto Karin Swart-Donders.


Het oervolkfestival begint nu pas echt, maar ik moest helaas weg voordat het echt begon. Veel goede mensen ontmoet.
Om de leider van de Nisga’a-clan van de arend, en vervolgens het publiek, te citeren: Yes we can!
Morgen, nee vandaag, komt Buffy. Maar dan sta ik aan de afwasmasjien.

Starwalker

Fairytale, Fairytale, Fairytale, overal, en terecht.
Maar er is meer. In juli is ‘oervolkfestival’ Riddu Riddu (Samisch/Noors) in Kåfjord in Noord-Troms.
Het wordt elk jaar groter en belangrijker. Nu erkent de Noorse staat het ook als ‘knooppuntfestival’. Dit jaar komt Buffy.