Tag Archives: muziek

Kraaien


Het was door Blogzweden dat ik kennismaakte met Jörgen Stenberg. Wat een goede artiest!

Hij doet mee aan een voetballied. Voor de voetbalcup voor Sápmi en andere landen die buiten de FIFA vallen. Eind mei in the middle of Sápmi.
Lees Blogzwedens goede blogpost maar: Blogzweden over United in the Game.

Interessanter dan dit voetbaldeuntje, ook al is het nog zo Samisch, en de onvermijdelijke stem-oproepen  –
– vind ik ander werk van Stenberg waar Hans ook naar verwijst.
Zoals zijn joik Kråkan. Geinspireerd op het werk Kråkorna van Britta Marakatt Labba.

Britta Marakatt Labba is een bekende kunstenares uit Kiruna in Zweeds Sápmi. Al decennia lang maakt ze borduurkunst, vaak met een politieke boodschap. Kråkorna (De kraaien) is een vroeg werk van haar uit 1981, gemaakt ten tijde van het Alta-Kautokeinoconflict.

Stenberg schrijft in het filmpje dat hij diep ontroerd werd door het werk. Kraaien veranderen er langzaam in politieagenten, eenmaal politieagenten geworden vallen ze demonstranten aan die vechten voor het overleven van de Altarivier. Kraaien als symbool voor de overheid.

Stensberg voegt toe:

Alta, Biedjovággi, Gállok, Storliden.

Dit zijn allemaal plaatsen in Sápmi waar een gewelddadige overheid demonstranten vindt. In deze tijd dus. Mensen die demonstreren tegen bijvoorbeeld mijnen midden in rendierweidegronden. Kijk hier maar.

Veel artiesten maken zich bezorgd over Gállok. Bijvoorbeeld ook Sofia Jannok, die optrad tijdens demonstraties. Eerder schreef ik over Yoik. It. Stalkajn ja Gealogijn.

Stenberg zegt:
Ik hoop dat de joik je ziel bereikt, makkelijk in je mond ligt.
De overheid, de hoge heren, moeten gejoikt worden.

Kijk ook eens op de site van What local people?

Duizend tekeningen

Ook hiphopgroep Karpe Diem maakte indruk tijdens het herdenkingsconcert .

De groep bestaat uit Magdi Omar Ytreeide Abdelmaguid, Chirag Rashmikant Patel en DJ Marius Thingvald (DJ En som heter Marius). Bij deze gelegenheid speelden ze met een paar extra muzikanten en het grote omroeporkest van de NRK.
Een geëmotioneerde Chirag rapte een nieuw stuk tekst bij Byduer i dur(´Stadsduiven in majeur´). Een stukje daaruit, snel en onelegant vertaald:
Kom met me mee naar de stad waar ik woon
waar de rozen mijn bloed zijn
mijn land is klein, maar moedig
en de minister-president praat tegen mij als tegen zijn broer
en we sturen een groet naar de wereld
waarom wapens vasthouden als we een steel kunnen vasthouden

Ook Tusen tegninger paste goed bij de gelegenheid. Het gaat over Magdi´s eigen ervaringen als moslim. Als hij iemand ontmoet, vertelt hij nooit meteen dat hij moslim is, maar wacht totdat hij een tweede en derde indruk heeft gemaakt. Zodat mensen hem aardig EN moslim vinden, in plaats van moslim MAAR TOCH aardig, legde hij uit in een interview met VG. Verder zegt Magdi op de website van Karpe Diem over Tusen Tegninger: -Het gaat over het positieve van geloof, ongeacht waar je in gelooft. En het gaat over hoe gelijk we zijn, ongeacht waar we in geloven.
Die focus is noodzakelijk, vinden ze, in een wereld die te veel aandacht heeft voor het negatieve van geloof en de verschillen tussen ons. Zoek de zeven verschillende godsdiensten in de video!

De eerste dagen na de aanslagen was er onevenredig veel aandacht voor de christelijke slachtoffers, schrijft Jens Brun-Pedersen terecht. Media, diversiteit en verdriet. Zo´n optreden tijdens het Herdenkingsconcert maakt iets goed.

Magdi merkt op dat ze op het podium stonden met een hindoe, een moslim, twee christenen, twee twijfelenden en een atheïst.
– Ik vind het fantastisch dat dat normaal is. Ik heb nooit meer van ons land gehouden, ik heb nooit meer van onze stad gehouden, dan deze week, zei Magdi.

Karpe Diem werd Årets Spellemann voor 2010.

Ik zie

– We zijn de laatste dagen goed geweest in elkaar zien. Vooral nu is het goed om gezien te worden. Dat zei Bjørn Eidsvåg zaterdag onder het herdenkingsconcert in de Domkerk van Oslo.

Het lied wordt ook veel gedraaid op de radio in deze tijd. Een stukje uit de tekst vertaald:

Ik zie je hebt pijn
Maar ik kan niet alle tranen voor jou grienen
Grienen moet je ze zelf
Maar ik wil grienen met jou

Ik zie dat je op wilt geven
Maar ik kan niet het leven voor jou leven
Leven moet je het zelf
Maar ik wil leven met jou

Eidsvåg werkte begin jaren tachtig als dominee in een psychiatrisch ziekenhuis. Een keer toen hij een preek moest schrijven kwam in plaats daarvan dit lied. In een kwartier of minder. Eg ser belandde op zijn plaat Passe gal (Iets als Best wel gek of Gek genoeg) uit 1983. Het duurde een tijd voordat het doordrong tot het grote publiek, maar nu is het zijn belangrijkste hit. Gecovered door o.a. Sissel Kyrkjebø.

Eidsvåg is oorspronkelijk dominee, maar gaat ook al tientallen jaren mee als zanger-componist-tekstschrijver. Hij is een van de best verkopende artiesten in Noorwegen en ontving vele prijzen. Zo werd hij in 1997 Årets Spillemann (‘speelman van het jaar’) onder de belangrijke Spellemannsprisen en kreeg hij vorig jaar de Tekstforfatternes ærepris, voor schrijvers van Noorse muziekteksten.

Iets nieuws onder de zon?

Jammer jammer jammer. Het geweldige Riddu Riđđu-festival is begonnen en ik ben er niet bij. Het is de twintigste editie van dit oervolksfestival, dat binnen en buiten Noorwegen steeds beroemder wordt. Ooit begonnen als klein en kneuterig, nu elk jaar professioneler.
Onder de artiesten dit jaar zijn Chime Arkhang, Timbuktu, Sofia Jannok en natuurlijk Rolffa.
Er is werkelijk geen festival in Noord-Noorwegen waar Rolffa niet optreedt.

Dit jaar is het tien jaar geleden dat kunstenaar Nils-Aslak Valkeapää overleed. Ook dat wordt herdacht op Riddu Riđđu. Kom ik hopelijk later op terug.

Een troost is er voor journalisten met een gebroken hart. Want volgende week is het Márkomeannu-festival in Evenes. Ook dat heeft een spannend programma, met onder anderen Niillas Holmberg & Roope Mäenpää, Sofia Jannok en- Rolffa!

Maar niet alleen Jannok en Rolffa gaan in de recirculatie. Dat gaan ook de t-shirts van eerdere festivals.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.

De Samische ontwerpster Ann-Sofie Jonsson ontwierp het logo. Organisatie Freddy zorgde voor het praktische werk. Het resultaat is oude t-shirts met een nieuw uiterlijk. Márkomeannu-bezoekers kunnen een festival-t-shirt krijgen tegen inlevering van drie oude t-shirts. Márkomeannu wil op deze manier laten zien dat recirculeren cool is. De opbrengst gaat naar het Noorse Støttekomite Vest-Sahara.

Festivalleider Rune Myrnes Balto juicht in het persbericht dat ze op deze manier een aantal belangrijke zaken tegelijk op de agenda zetten. Mooi is ook dat het zo lekker opruimt in kasten en kelders. Zo wordt een gekneusd hartje weer wat vrolijker.

‘Gorgeous woman’ loopt stevig door

Hier is de eerste muziekvideo van Sigrid Sørgaard uit Bardu.

Dit is de eerste track van de gelijknamige eerste CD die vorig jaar uitkwam. Heerlijke automuziek en niet weg te slaan uit mijn hoofd.

Het ene deel is opgenomen in het Sørdalen, waar de zangeres vandaan komt. Zoals jullie zien heeft ze de pas er goed in. Dat mag ook wel met die afstanden hier. Onderweg komt ze allerlei mensen tegen die iets voor haar hebben betekend. Wat, daar hoop ik binnenkort antwoord op te krijgen van haar. Wat is bijvoorbeeld de rol geweest van die militaire meneer die zo vertederend met zijn kaart staat te klungelen? Het andere deel is opgenomen in het Jeugdhuis in Finnsnes. Oei, wat is die jurk roze. Maar hij past goed bij de trui, dat wel.

Meer is te beluisteren hier:Sigrid Sørgaard op MySpace

Isogaisa: sjamanen-topontmoeting

De gemeente Målselv heeft het op veel manieren moeilijk. Maar dit weekend zal onze buurgemeente vast naar een hoger spiritueel niveau worden getild. Sjamanen en sjamanisme-geïnteresseerden uit alle hoeken van de wereld komen bijeen. Europa, Zuid-Amerika. Het accent ligt wel op Samische spiritualiteit. Bekende Samische sjamanen als Ailo Gaup en Eirik Myrhaug zijn van de partij. En -bijzonder- ook ‘noaiden’ van het Russische schiereiland Kola.
‘Isogaisa’ is de naam van het festival. Zo heet een hoge en moeilijk te bereiken berg op de grens van Bardu en Målselv. Het is ook de titel van het mooie lied van Vømmøl Spellmannslag dat je hoort bij dit filmpje.

De persoon vraagt aan een trolvrouw wat de zin van het leven is. Ze wijst met haar stok en antwoordt:

‘Zie Isogaisa
en daarna sterf
Ga Saggemoeren.’

Vind jouw Isogaisa, iets wat groter is dan jij, dat was de reden voor sjamaan en organisator Ronald Kvernmo om juist deze naam te kiezen. En het is natuurlijk ook gewoon een prachtig woord.

Vrijdag begint het met een seminar over Samische traditionele geneeswijzen versus de academische geneeskunde in de psychiatrie. Ailo Gaup en twee wetenschappers houden lezingen en gaan in discussie met het publiek van hoofdzakelijk werkers in de gezondheidszorg.

Er zijn allerlei workshops, tentoonstellingen en een markt met diverse mensen die hun alternative waren of diensten verkopen.
Zaterdagavond is er een ceremonie met de wereldtrommel. Deze trommel reist over de hele wereld om aandacht te vragen voor de kritieke toestand van Moeder Aarde. Volgende stop is Nederland.
Meer over het festival: Isogaisafestival (Engels)

Márkomeannu: Máddji

Máddji op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Máddji op Márkomeannu.

Máddji trad als tweede op in het concertprogramma zaterdag. Veel vrienden en bekenden in het publiek.
Ánne Máddji Heatta voetbalde op topniveau, maar veranderde toen van koers en ging muziek maken. Hoewel, ‘van koers veranderen’? Volgens de presentator deed ze als kind al haar grote idool Samantha Fox na voor de spiegel.
Het zal wel. Een leek als ik ziet weinig invloeden van ‘Touch me’- in 1986 was ze drie jaar-, and ‘the pants stayed on’ gelukkig- prachtige kleren trouwens.

Roger Ludvigsen flirt met de camera. Foto Karin Swart-Donders.

Roger Ludvigsen flirt met de camera.

Haar debuutalbum Dobbelis/Beyond kreeg terecht knalgoede kritieken. Er is helaas op dit moment moeilijk aan te komen, maar een indruk kun je krijgen op Máddji Heatta op MySpace

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji . Foto Karin Swart-Donders.

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji. De middernachtszontijd is nu wel voorbij, maar op dit moment was het nog lang niet donker, ook al lijkt dat hier zo- was wat te enthousiast met de ISO-waarde.


De meeste Márkomeannu-gangers bleven toch nog liever in het lávvukamp kletsen onder de eerste concerten. Het publiek dat er was zat braafjes te luisteren op bankjes. Nu leent haar dromerige muziek zich misschien ook niet zo voor springen.

Márkomeannu- Riviergeruis in de velden

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi.

De groep Jarŋŋa gaf gisteravond een concert Márkomeannu, het marka-Samische festival in Evenes. Dit ‘kleine zusje’ van Riddu Riđđu is een jaarlijks hoogtepunt voor de Samen in dit gebied. Zij zijn nakomelingen van rendierhouders in het Jukkasjärvi-gebied in het tegenwoordige Noord-Zweden, van wie een deel zich vanaf de 18e eeuw in hun zomergebied settelde. Verwanten en bekenden uit Zweden weten ook de weg naar Márkomeannu te vinden.
Jarŋŋa komt uit het iets zuidelijker Jokkmokk. De naam betekent in het Lule-Samisch: het breedste gedeelte van een rivier.
Ze spelen, zingen over en joiken veel de natuur. De herfst, als licht glinstert in de bladeren; sneeuw op bergtoppen in de winter; jonge rendieren in de lente. En ook natuurlijk de Luleriver, die een stuk na Jokkmokk op zijn breedst wordt (als de Kleine en de Grote rivier Lulerivier samenstromen) en uitmondt bij Luleå.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk.

Jarŋŋa trad ook op tijdens de beroemde wintermarkt in Jokkmokk en hoopt in de lente van 2011 hun eerste plaat uit te brengen. Wie zijn jullie muzikale voorbeelden, vraag ik de drie zangeressen van de groep. Katarina Rimpi heeft vele voorberelden, ze noemt Iron Maiden, Red Hot Chili Peppers en (natuurlijk) Mari Boine.
Mandy Senger vertelt ook dat ze geraakt wordt door Mari Boine. Verder zijn Loreena McKennitt en Lisa Gerrard (o.a. filmmuziek voor Whale Rider) grote inspiratiebronnen voor haar.
Brita Stina Sjaggo komt zo gauw niet op één muzikaal voorbeeld. -Iedereen die goed is.

Riddu: Mari Boine meets Zanzibar

Het openingsnummer, 'een liefdesverklaring aan Riddu en heel Sápmi'Foto Karin Swart-Donders.

Het openingsnummer, 'een liefdesverklaring aan Riddu Riđđu en heel Sápmi''. Åpningssangen, 'en kjærlighetserklæring til Riddu Riđđu og hele Sápmi'


Op Riddu Riđđu trad zaterdagavond Mari Boine op met twee musici uit Zanzibar: Matona/Mohammed Issa Haji (viool/oud), Rajab Suleiman (qanun). Hieronder van de persconferentie voor het concert. Vertaling misschien later.

– Jeg gleder meg veldig hver gang, sier Mari Boine. Boine er nettopp tilbake fra noen sterke konsertopplevelser i Baskerland og en konsert i Oslo. Hun har så vidt rukket å sove før hun skal opptre på Riddu Riđđu med band og to musikere fra øya Zanzibar.
Hun synes at hun og festivalen har vokst sammen.
– Vi begynte i det små og har blitt større og større. Jeg har alltid følt meg hjem, det er en fin stemning her. Alle må synes det er flott å komme hit. Det er en av de få festivalene hvor ufolksartister blir synlig. Og det er en viktig arena for de unge som kommer.

Mari Boine-concert op Riddu 2010. Foto Karin Swart-Donders.

Finnmark møter Zanzibar
I vinter ble Boine kjent med Matona/Mohammed Issa Haji og Rajab Suleiman fra Zanzibar som spiller tradisjonsmusikk, taarab, med afrikanske, arabiske og indiske innslag. Og det viste seg å passe bra med musikken fra Finnmark.
– Det er en veldig fin opplevelse når musikk som er fra ulike deler av verden går så fint sammen. Det blir fint å dele det med publikum og se om de liker det like mye som jeg, sier Boine.

Publikum under Mari Boine-konserten op Riddu. Foto Karin Swart-Donders.

Nye ideer
Ellers vil hun begynne med en plate på engelsk, noe hun lenge har hatt lyst å gjøre. Også drømmer hun om å jobbe med opera.
– Jeg tror at det samiske publikum begynner å bli lei meg- men her tror jeg de er glad i meg.
Jeg har lyst å prøve nye ting, disse ideene jeg har, se hva som skjer. Hvorfor skal jeg gjøre det folk forventer?

Mari Boine met de musici uit Zanzibar

Mari met Rajab (l) en Matona. Mari med Rajab (t.v.) og Matona. Foto Karin Swart-Donders.