Tag Archives: Márkomeannu

Iets nieuws onder de zon?

Jammer jammer jammer. Het geweldige Riddu Riđđu-festival is begonnen en ik ben er niet bij. Het is de twintigste editie van dit oervolksfestival, dat binnen en buiten Noorwegen steeds beroemder wordt. Ooit begonnen als klein en kneuterig, nu elk jaar professioneler.
Onder de artiesten dit jaar zijn Chime Arkhang, Timbuktu, Sofia Jannok en natuurlijk Rolffa.
Er is werkelijk geen festival in Noord-Noorwegen waar Rolffa niet optreedt.

Dit jaar is het tien jaar geleden dat kunstenaar Nils-Aslak Valkeapää overleed. Ook dat wordt herdacht op Riddu Riđđu. Kom ik hopelijk later op terug.

Een troost is er voor journalisten met een gebroken hart. Want volgende week is het Márkomeannu-festival in Evenes. Ook dat heeft een spannend programma, met onder anderen Niillas Holmberg & Roope Mäenpää, Sofia Jannok en- Rolffa!

Maar niet alleen Jannok en Rolffa gaan in de recirculatie. Dat gaan ook de t-shirts van eerdere festivals.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.
Festivalchef Runar Myrnes Balto in zijn nieuwe ouwe plunje. Foto: Marte Rognerud.

De Samische ontwerpster Ann-Sofie Jonsson ontwierp het logo. Organisatie Freddy zorgde voor het praktische werk. Het resultaat is oude t-shirts met een nieuw uiterlijk. Márkomeannu-bezoekers kunnen een festival-t-shirt krijgen tegen inlevering van drie oude t-shirts. Márkomeannu wil op deze manier laten zien dat recirculeren cool is. De opbrengst gaat naar het Noorse Støttekomite Vest-Sahara.

Festivalleider Rune Myrnes Balto juicht in het persbericht dat ze op deze manier een aantal belangrijke zaken tegelijk op de agenda zetten. Mooi is ook dat het zo lekker opruimt in kasten en kelders. Zo wordt een gekneusd hartje weer wat vrolijker.

Márkomeannu: Máddji

Máddji op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Máddji op Márkomeannu.

Máddji trad als tweede op in het concertprogramma zaterdag. Veel vrienden en bekenden in het publiek.
Ánne Máddji Heatta voetbalde op topniveau, maar veranderde toen van koers en ging muziek maken. Hoewel, ‘van koers veranderen’? Volgens de presentator deed ze als kind al haar grote idool Samantha Fox na voor de spiegel.
Het zal wel. Een leek als ik ziet weinig invloeden van ‘Touch me’- in 1986 was ze drie jaar-, and ‘the pants stayed on’ gelukkig- prachtige kleren trouwens.

Roger Ludvigsen flirt met de camera. Foto Karin Swart-Donders.

Roger Ludvigsen flirt met de camera.

Haar debuutalbum Dobbelis/Beyond kreeg terecht knalgoede kritieken. Er is helaas op dit moment moeilijk aan te komen, maar een indruk kun je krijgen op Máddji Heatta op MySpace

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji . Foto Karin Swart-Donders.

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji. De middernachtszontijd is nu wel voorbij, maar op dit moment was het nog lang niet donker, ook al lijkt dat hier zo- was wat te enthousiast met de ISO-waarde.


De meeste Márkomeannu-gangers bleven toch nog liever in het lávvukamp kletsen onder de eerste concerten. Het publiek dat er was zat braafjes te luisteren op bankjes. Nu leent haar dromerige muziek zich misschien ook niet zo voor springen.

Márkomeannu- Riviergeruis in de velden

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi.

De groep Jarŋŋa gaf gisteravond een concert Márkomeannu, het marka-Samische festival in Evenes. Dit ‘kleine zusje’ van Riddu Riđđu is een jaarlijks hoogtepunt voor de Samen in dit gebied. Zij zijn nakomelingen van rendierhouders in het Jukkasjärvi-gebied in het tegenwoordige Noord-Zweden, van wie een deel zich vanaf de 18e eeuw in hun zomergebied settelde. Verwanten en bekenden uit Zweden weten ook de weg naar Márkomeannu te vinden.
Jarŋŋa komt uit het iets zuidelijker Jokkmokk. De naam betekent in het Lule-Samisch: het breedste gedeelte van een rivier.
Ze spelen, zingen over en joiken veel de natuur. De herfst, als licht glinstert in de bladeren; sneeuw op bergtoppen in de winter; jonge rendieren in de lente. En ook natuurlijk de Luleriver, die een stuk na Jokkmokk op zijn breedst wordt (als de Kleine en de Grote rivier Lulerivier samenstromen) en uitmondt bij Luleå.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk.

Jarŋŋa trad ook op tijdens de beroemde wintermarkt in Jokkmokk en hoopt in de lente van 2011 hun eerste plaat uit te brengen. Wie zijn jullie muzikale voorbeelden, vraag ik de drie zangeressen van de groep. Katarina Rimpi heeft vele voorberelden, ze noemt Iron Maiden, Red Hot Chili Peppers en (natuurlijk) Mari Boine.
Mandy Senger vertelt ook dat ze geraakt wordt door Mari Boine. Verder zijn Loreena McKennitt en Lisa Gerrard (o.a. filmmuziek voor Whale Rider) grote inspiratiebronnen voor haar.
Brita Stina Sjaggo komt zo gauw niet op één muzikaal voorbeeld. -Iedereen die goed is.

Márkomeannu met kleren

Ontwerpster Laila Wilks showt tijdens een lezing haar zelfontworpen jas. Geinspireerd op traditionele Samische kleding, maar met een moderne en eigen draai.
Wie ‘mag’ eigenlijk ‘Samische’ kleding ontwerpen en dragen, vraagt Wilks. Alleen echte Samen, en wie zijn dat dan eigenlijk?
Wilks vindt het in elk geval vreselijk als anderen gaan definieren welk materiaal je mag gebruiken.
De EU heeft nu een verbod op import van en handel in zeehondenbont, net als rendierhuid een tradtioneel Samisch materiaal. Een grote klap voor Samische designers en kunstenaars, dat is duidelijk.
Zie bijvoorbeeld hier:
EU gaat akkoord met verbod op import en handel in zeehondenbont (Noors)
Op Márkomeannu hebben vrijdag en zaterdag veel goede artiesten opgetreden. Jammer dat NRK Sámi Radio alleen schrijft over de joikwedstrijd vrijdag, en vervolgens over een artikel op de landelijke, grote VG-sensatienieuws-website, over de vermeend slipjesloze joikwedstrijd-presentatrice.
Joikebattle (Noors)
(6 augustus: link naar het onderbroek-artikel verwijderd)

Márkomeannu with kids (2)

, Alit Boazu kinderconcert op het Márkomeannu-festival, Foto Karin Swart-Donders Indiegroep Alit Boazu gaf een concert voor kinderen in de grote lavvu (zeg maar Samische tipi). Met toppers als ‘Nede ved stasjonen’ (Op een klein stationnetje) en het melige liedje over makrelen die hebben gehoord dat zwemmen gezond is. En natuurlijk kwam de vreetgrage hond in ‘Oro jaska beana’ langs.
Ze hadden er veel plezier in en hetzelfde gold voor de toehoorders. Behalve dan die dochter van ons. Die vond in een lavvu zitten maar niets en wou alleen maar klimmen.

Márkomeannu with kids

, Márkomeannu-festival, Foto Karin Swart-Donders Het is alweer de tiende Márkomeannu, ‘markasamisch’ festival in de gemeenten
Skånland/ Evenes.
Veel Samische kinderen horen in het beste geval alleen thuis van een van beide ouders de taal en praten veel liever Noors.
Op zo’n festival ervaren ze dat er meer mensen zijn die de taal spreken. Dat helpt, al gaan ze vast niet meteen in het Samisch ratelen. Een moeder probeerde haar zoontje van vier in het Samisch eten te laten bestellen. Alles wat hij zei was ‘pølse’ (worst in het Noors).
Alweer moesten we weg net toen het festival goed op gang kwam. De kinderen hebben rust nodig en zijn na het weekend hopelijk weer in barnehage-modus. Maar ze hebben leuk geklommen en zich verstopt in de gamme (hut).