Tag Archives: Lavangen

Søndre Fosbakk – overwoekerde paden

Je moet soms wel even zoeken naar het pad. Foto: Karin Swart-Donders.
Vandaag een makkelijke tocht na die beklimming van gisteren. Hoewel, heel makkelijk was hij toch ook niet.
Op de Søndre Fossbakk, het zuiden van de “Watervalheuvel” in Lavangen, begint een kultursti, “cultuurpad”. Vlak in het begin, maar dan volgt een vrij steile afdaling naar de Spansdalsrivier, terwijl je de indrukwekkende waterval ziet en hoort. En een poosje wat angstig over stenen klimmen vlak langs de river. Dan een lang vlak stuk en het eindpunt is een brugje bij Kirkehaugen.

Varens aan alle kanten en ook op het pad, af en toe is het even zoeken naar het pad. Maar de route is goed gemerkt met rode stippen op bomen, takken en rotsblokken. Af en toe vliegt een vogel verschrikt op.

Onderweg kom je informatieborden tegen over de geschiedenis van Fossbakken. Wonderlijk om je te realiseren hoe lang in dit gebied al mensen hebben gewoond ook voor onze technologische tijd. De weg tussen Setermoen en Bjerkvik werd gebouwd in de periode 1922-1924 en ging over de Fossbakken. Vanaf Tennevoll, wat nu het gemeentecentrum is aan de Lavangenfjord, kwam pas in 1935 een weg naar Fossbakken. Voor die tijd moest je met paard en wagen of te voet (of per ski, neem ik aan) de 12 kilometer tussen Tennevoll en Fossbakken afleggen. En als er veel water in de Spansdalsrivier stond was het niet makkelijk om bij de boerderijen op Søndre of Nordre Fossbakken te komen.

Er blijkt ook dat hier in de oorlog op een bepaald moment meer dan duizend militairen gelegerd waren, en die hadden een groentetuin met sla, tomaten en aardbeien. Na de oorlog kon je nog een paar jaar aardbeien oogsten.
Langs de Spansriver. Foto: Karin Swart-Donders.

Halverwege de onvermijdelijke trimkasse met turbok. Hier word je geacht naast je naam en woonplaats ook je nationaliteit in te vullen. Waarom toch? Ik kwam een aantal bekende namen tegen. Maar het lijkt er op dat niet dagelijks iemand dit pad neemt, slechts een paar keer per week.

Gek hoe de terugtocht altijd een stuk makkelijker gaat. Ook al was er dus weer een stuk vloeken tussen stenen en een pittige beklimming.

Hier een beschrijving Søndre Fossbakk-tocht. Verantwoordelijk voor het cultuurpad zijn Spansdalen historielag, Fossbakken bygdelag en Lavangen Fjellvandrerlag.

Te voet naar het Åsevatnet

Åsevatnet in Lavangen. Foto: Karin Swart-Donders.
Eigenlijk wou ik voor jullie een nieuwe Hamsun-blogpost schrijven. Maar dat komt wel een andere keer – na die tocht vandaag.

De tocht naar het Åsevatnet in Lavangen is vrij makkelijk, dacht ik toen ik de routebeschrijving las. Je zet je auto bij het pomphuisje, vlak bij de plaats waar ik een keer in de grøfte reed. Je beklimt de Spånsgardstigninga, een hoogte van 530 meter over een afstand van 2,6 kilometer. Valt mee, dacht ik. En, dacht ik, het beginpunt is al lang niet op zeeniveau. Dus ik hoef misschien maar 400 meter ofzp te klimmen, dus ik ben lekker voor de lunch terug, dacht ik.

Bijna drie uur deed ik over de tocht. Onderweg opgewacht door pesterige vardes, steenhopen die vaak een reisdoel aanduiden. Maar deze keer niet, ging het pad daarna gewoon verder.

Een van de vardes onderweg naar het Åsevatnet. Foto: Karin Swart-Donders.

Het Åsevatnet was al die moeite waard. Wat een prachtig uitzicht.

En toen terug, struikelend over de boomstronken.

En kijken of ik morgen nog mijn nest uit kom.

De koninklijke kokken

De trotse kokken in het Spansdalen. Foto: Karin Swart-Donders.

De trotse kokken in het Spansdalen. Foto: Karin Swart-Donders.


De grootste gebeurtenis in ons leven, noemt Aud Jorun Johnsen het. Zij is de leider van de ´keukenclub´ die woensdag de konininklijke lunch klaarmaken.

Roeren in de kvitklubb. Foto: Karin Swart-Donders.

Roeren in de kvitklubb. Foto: Karin Swart-Donders.

Ze liggen goed op schema voor de lunch, vertelt Johnsen. Hier wordt geroerd in de kvitklubb…

Roeren in de blodklubb. Foto: Karin Swart-Donders.

Roeren in de blodklubb. Foto: Karin Swart-Donders.


… En ook in de blodklubb wordt geroerd.
Dit traditionele Samische feestgerecht zouden ze serveren aan het koningspaar en tachtig gasten uit Lavangen.
Anna Sara Bær bakt rendierschaafsel. Foto: Karin Swart-Donders.

Anna Sara Bær bakt rendierschaafsel. Foto: Karin Swart-Donders.


Voor het gewone volk was er rendierschaafsel in een soort rond brood. (Hoe het in het Samisch heette, dat ben ik vergete). Dit werd gemaakt door Zweedse rendiersamen uit de buurt van Kiruna, in samenwerking met mensen uit het Spansdalen. Hartstikke lekker voor journalisten en ander gepeupel!

Koningsbezoek in Ruŋgu

Twee kinderen uit Lavangen geven het koningspaar bloemen. Foto: Karin Swart-Donders.

Twee kinderen uit Lavangen geven het koningspaar bloemen. Foto: Karin Swart-Donders.


Koning Harald V en koningin Sonja zijn op een officieel bezoek in de provincie Troms. Vandaag bezochten ze de gemeente Lavangen, het eerste officiële bezoek sinds 1946. Een groot deel van het programma vond plaats in en om het grote buurthuis in de Samische nederzetting Ruŋgu-Spansdalen.
Het koningspaar wilde graag kennismaken met de marka-Samische cultuur in deze omgeving. Markasamen zijn afstammelingen van Zweedse rendiersamen die zich hier een paar eeuwen geleden vestigden.

Koning Harald en koningin Sonja gebruikten in het buurthuis de lunch, die bestond uit saltkjøtt (zout schapenvlees), blodklubb (gehaktballen van rendiervlees met meel en bloed), hvitklubb (gehaktballen van rendiervlees met meel en melk), aardappels en groente.

Het is nog niet lang geleden dat Noren erg neerkeken op Samen en vooral de Samen uit Spansdalen. Vijftig jaar geleden werden kinderen nog vaak uitgescholden voor ´lappjævel´ (duivelse Lap). Langzaam is dat verbeterd. In 2009 werd Lavangen een van de gemeenten die zich actief inzetten voor behoud van de Samische taal en cultuur. Na een lange tijd van vernoorsing probeert de huidige generatie ouders weer Samisch te leren, eerst zelf en dan aan hun kinderen- en dat valt niet mee. Wonden zijn er nog steeds, ook conflicten tussen de marka-Samen in het Spansdalen en rendiersamen en zeesamen in andere gedeelten van de gemeente.

De burgemeester showt zijn ambtsketting aan de ´bloemenkinderen´. Foto: Karin Swart-Donders.

De burgemeester showt zijn ambtsketting aan de ´bloemenkinderen´. Foto: Karin Swart-Donders.

– Het is een grote dag voor de hele gemeente en voor de bevolking in het Spansdalen. Door dialoog willen we gelijkwaardigheid tussen verschillende groepen bevorderen, zegt burgmeester Viktor Andberg. Lachend: -Dat Lavangen Samisch werd was het diner. Dit koningsbezoek is het toetje!
-Het is een feestelijke dag voor Lavangen in zijn heelheid. Een grote eer, zegt de Samische loco-burgemeester Inger-Ann Fossli uit het Spansdalen.

Het koningspaar bezocht deze week ook de gemeenten Skånland, Ibestad en Gratangen. Vanavond was er een diner op het koningsschip dat in de fjord bij Tennevoll in Lavangen lag. Morgen zullen ze twee gemeenten op het eiland Senja bezoeken.

Waar o waar?

Wie raadt waar deze foto vandaag is genomen?

Waar is dit? Foto: Karin Swart-Donders.

Waar is dit? Foto: Karin Swart-Donders.


Bonuspunten voor wie kan vertellen wat voor bijzondere connectie ik heb met deze plek.

Update 5 januari: Nou ja, ‘bijzondere connectie’, dat valt ook wel weer mee. De foto is genomen op de Spansdalsstigninga, niet ver van Tennevoll, je ziet het water van de Lavangenfjord. Ik was in oktober op weg naar de intensieve cursus Samisch in Tennevoll, toen ik even voorbij hier plotseling moest remmen voor een langzaam rijdende auto. Die was de weg op gekomen toen ik bezig was de heuvel op te rijden, ik had hem niet eerder gezien. Ik gleed uit en kwam naast de weg terecht in de sneeuw. Zowel ik als de auto waren ongedeerd, maar er moest wel een takelwagen aan te pas komen om de auto weer op de weg te krijgen.
Dit was voor het eerst dat ik zelf in de ‘grøfte’ reed. Als je rustig blijft gaat het meestal goed, zo weten mensen die het eerder hebben meegemaakt, en dat schijnt bijna iedereen hier met een rijbewijs te zijn. Dus nu hoor ik er eindelijk bij!

Lihkku beivviin – Til lykke med dagen

Gefeliciteerd, Samen, met jullie dag!
Er zijn festiviteiten in het hele land, met toespraken, zingende kinderen en eten. Straks is er in Lavangen nog een concert van de band Mollet uit het Zweedse Kiruna. (Ik kan nu geen link invoegen, maar kijk maar naar Mollet op MySpace).
Ook Google viert de dag van het Samische volk, met een Samenmuts midden in het logo. Dit geldt voor de Google-website in alle Scandinavische landen waar Samen wonen, te weten Noorwegen, Zweden, Finland – en verrassend genoeg ook Denemarken!