Tag Archives: 22 juli

Verhalen over Anders in Seierstad-boek

Åsne Seierstad interviewde families van Utøya-slachtoffers. Onder anderen de broer van Anders uit Bardu komt aan het woord.

Vorige week kwam En av oss (Een van ons) uit. De internationaal bekende Noorse journaliste en schrijfster Åsne Seierstad vertelt in dit dikke boek over de gebeurtenissen op 22 juli 2011 en de tijd erna. Veel aandacht wijdt ze aan de persoonlijkheid van de massamoordenaar. Daarnaast is er veel plaats voor interviews met families van een paar slachtoffers.
Ik hoop dit boek snel te kunnen lezen.

In de lokale krant Nye Troms van vandaag vertelt Stian Kristiansen, de oudere broer van de vermoorde Anders (18), hoe het was om met de schrijfster samen te werken. In het begin was hij sceptisch, onder andere vanwege de rechtszaken als gevolg van een eerder, omstreden boek van Seierstad dat in het Nederlands is vertaald als De boekhandelaar van Kaboel. De betreffende boekhandelaar was gekrenkt door de manier waarop hij en zijn familie werden beschreven.

Maar Stian en zijn ouders gingen toch in op het verzoek en zijn nu heel tevreden met het resultaat.
Stian bezocht de schrijfster een aantal keren in Oslo voor interviews. Seierstad kwam ook op bezoek in Bardu voor het interviewen en observeren van de familie.
Ze vertellen open en eerlijk wie Anders was, wat zijn maatschappelijke betrokkenheid inhield, en hoe heldhaftig hij zich gedroeg toen het schieten begon. Over het verdriet. En de vragen en de bitterheid.
Stian vond de schrijfster oprecht en supergeïnteresseerd. De stukken die over hen gaan ervaart hij als mooi en goed geschreven, eerlijk en met ziel.

Het is ook niet de schrijfster die de eventuele winst van het boek op zal strijken. Die gaat naar de stichting En av oss. Families van slachtoffers mogen hun mening geven over aan welk doel het geld precies besteed zal worden.
Maar: dit geldt wel alleen voor de winst uit de verkoop in Noorwegen, vermeldt Dagbladet in een kritisch artikel. Niet voor de winst uit het buitenland. De rechten zijn al aan een aantal landen verkocht, waaronder Nederland.

Stian hoopt dat er met het boek eindelijk een debat op gang kan komen. Want de familie Kristiansen zit zoals gezegd met bittere gevoelens. Politici van de Arbeiderpartij die in de eerste weken na 22 juli beloofden op bezoek te komen, maar dat vervolgens nooit deden. Een jaar na de gebeurtenissen moesten ze in de krant lezen dat de leider van de AUF op bezoek was geweest in Bardu. En het gebrek aan leiding op allerlei niveaus.

“Wat is gebeurd, is gebeurd, dat is één ding. Ik krijg mijn kleine broertje nooit meer terug. Maar het is moeilijk om verder te leven zonder antwoord te krijgen op de vraag: hoe kon een man een bom laten afgaan bij een van de belangrijste gebouwen van het land, en dan daarvandaan te rijden, in de spits, zonder tegengehouden te worden. Om dan aan land te gaan op een eiland en 69 mensen te vermoorden. Ik hoop dat dit boek eraan kan bijdragen dat we antwoord krijgen.”

Op basis van twee interviews in Nye Troms 12 november 2013 door Kari Anne Skoglund.

De zaak en het circus

Twee jongens uit Bardu werden 22 juli gedood op Utøya. Twee families in Bardu bereiden zich nu voor op de rechtszaak die maandag begint. Allen zien er tegenop en hopen op zo weinig mogelijk media-aandacht.

Antwoorden op hun vele vragen, dat hopen de ouders en broer van Anders Kristiansen te krijgen. De lokale krant Nye Troms had op 10 april een interview met ze. Heel lang was er onzekerheid over het lot van Anders. Zijn broer kreeg op 22 juli te horen dat hij in een voet gewond was en in een ziekenhuis lag. Maar hij bleek niet in dat ziekenhuis of in enig ander ziekenhuis te liggen. Pas op 28 juli was het zeker dat hij was omgekomen. Er is nog steeds veel onduidelijk over waar Anders, die op dat moment op wacht was, zich bevond toen de moordenaar zich naar het tentenkamp op het eiland begaf. Was hij in het tentenkamp of kwam hij er naar toe rennen om anderen te waarschuwen?

Woede en frustratie
De familie zal de rechtszaak volgen vanuit de rechtbank in Tromsø en in Oslo. Ze hopen dat Breivik toerekeningsvatbaar wordt verklaard en een gevangenisstraf krijgt. Zoals bekend zijn er twee onderzoeken geweest naar Breiviks psychische toestand, met zeer uiteenlopende conclusies.
Ze zien er tegenop, vrezen dat het een groot mediacircus wordt. Over al die media-aandacht zegt de vader:
– Veel van wat in de media naar voren komt schept woede en frustratie. Het gemis is er de hele tijd. Maar je krijgt nooit de kans om het verdriet te verwerken.

Blauw als de hemel
De moeder vertelt dat Anders haar vroeg om een kleed voor hem te maken. Met zijn handen gaf hij de afmetingen aan. En de kleur: “blauw als de zee en de hemel” moest het zijn. Waar hij het voor nodig had begreep ze niet, maar ze maakte het, net voor hij naar Utøya vertrok was het af. In de week onzekerheid maalden die woorden door haar hoofd. Blauw als de zee en de hemel. En in zijn kist kreeg hij dat kleed mee, dat precies breed en lang genoeg bleek te zijn.

Afschermen
Ook de ouders en zus van Gunnar Linaker proberen zich af te schermen van alle media-aandacht. Ook zij hopen dat het media-circus zo klein mogelijk wordt. Dat vertelt Nye Troms op 14 april. De ouders denken bijvoorbeeld dat ze de radio en tv uit zullen doen als het te veel wordt. Ze krijgen liever informatie via hun juridisch hulpverlener (bistandsadvokat) in plaats van via de massamedia.
Voor hen is het niet zo belangrijk of Breivik wel of niet toerekeningsvatbaar wordt verklaard. Als hij maar niet meer in de maatschappij terugkomt.

Rechtsprincipes
– Het is heel belangrijk dat de rechtszaak op de juiste wijze verloopt en volgens onze rechtsprincipes, zegt vader Roald.
Want, hoe begrijpelijk gedachten aan wraak ook zijn, het is niet de weg te gaan.
– Als we niet die principes volgen, is het alternatief immers bloedwraak, en dat is iets uit een andere tijd waar we niet naar terug willen, zegt Linaker.
– Ik ben ongeduldig en wil klaar zijn met die rechtszaak. Ik hoop dat het zo min mogelijk circus wordt en zo veel mogelijk zaak. Dat verdienen degenen die getroffen zijn, en dat verdient de zaak, zegt Linaker.

De volledige interviews staan in het Noors in
Nye Troms van 10 april 2012 en
Nye Troms van 14 april 2012