Hij zit er weer op, de nationale feestdag. Met toespraken, optochten in het hele land, in Oslo een zwaaiende koningsfamilie op het balkon, kinderspelletjes en veel ijs. Ook hier in Bardu. We moeten goed zorgen voor onze democratie, zei de burgemeester, zeker na de gebeurtenissen van 22 juli die een aanval op onze waarden waren. En we moeten nieuwkomers toelaten, zei hij ook, met een duidelijke verwijzing naar de Yafet-zaak. Samen met zes oud-burgemeesters van Bardu probeert hij ervoor te zorgen dat de Ethiopische Yafet en zijn moeder mogen blijven.
Yafet was net als alle kinderen netjes gekleed, met een guitige zwarte pet, en rende ogenschijnlijk onbekommerd op straat.
Nu is het bijna tijd voor de volgende nationale happening. Zanger Tooji maakt volgens mij een goede kans in Bakoe met Stay.
Tooji Keshtar komt oorspronkelijk uit Iran. Noorwegens Perzische prins danst (Engels), juicht de website van de Eurovision Song Contest dan ook.
Hij heeft het niet altijd makkelijk gehad. Op zijn eerste school werd hij erg gepest met zijn Iraanse achtergrond. Niet alleen door kinderen, ook door leraren, vertelt hij in interviews.
Hij was eerder model en presentator bij de Noorse MTV.
Tooji heeft een opleiding tot jeugdhulpverlener en werkt in de kinderbescherming. Eerder werkte hij met jonge asielzoekers en hij was geschokt over de omstandigheden waaronder die moeten leven. En trouwens ook over hoe weinig sommige hulpverleners doen. Hij hoopt een stem te geven aan degenen die meestal niet gehoord worden.

Echt, er is genoeg te vertellen. Meer dan genoeg.

Dat Silja eerst getuigde tegen Breivik en toen bruidsjurken ging passen: Opnieuw beginnen.
Dat Niko weer naar Márkomeannu komt deze zomer.
Dat dichteres Gro Dahle vandaag vijftig wordt.

Dat doen we een andere keer. Als er geen nationale feestdag 17 mei voorbereid moet worden. Opruimen. Schoenen kopen. Spullen voor een sinaasappelbavaroistaart kopen. Wijn kopen. Vooral die wijn moet vandaag want het Vinmonopol zal morgen, de dag voor 17 mei, wel weer op slot zijn.

Twee heren waren bezig een decoratiezon te maken op het Domus-winkelgebouw. Ze gingen nog poseren op hun stellage. Maar Dagreis was niet snel genoeg en zag eigenlijk ook helemaal niks toen ze die telefoon voor haar snuit had. Keek recht in de zon, namelijk. De echte zon. Want die is hier, de hele dag en al bijna de hele nacht. Tijd voor zomerbanden of nog even wachten?

Officieel moet je vanaf 1 mei zijn overgegaan op zomerbanden. Winterbanden met kleine spijkertjes maken het asfalt kapot en zorgen voor veel ongezonde fijne stofdeeltjes. Maar hier in Noord-Noorwegen kan ook na 1 mei nog plotseling een berg sneeuw vallen. Daarom knijpt de politie een oogje dicht. Deelt nog geen boetes uit. Ja, vorige week reed de politie in Alta zelf nog met spijkerbanden.

Maar hier zag het weer er goed uit, en toen de auto vorige week een grote beurt kreeg, zijn gelijk de zomerbanden erop gezet.

In de wachttijd bezochten we de Målselv-waterval en dronken we koffie bij café Kaffemøya in Bardufoss. Een goede plek voor een oranjefan, met twee van zulke stoelen, een grote wandtekening en dinosaurussen.

Het was achteraf toch niet zo’n goed idee om ‘al’ op zomerbanden over te gaan. Zaterdag viel er een dik pak sneeuw. Zondagochtend moest ik al vroeg op pad, voordat er geruimd was. Daarom was het onontkoombaar: de winterbanden moesten er toch weer op.
Maar de politie gaat geen boetes uitdelen voor 31 mei, zei de politieman met de spijkerbanden in Alta. Een hele geruststelling.

Eerder die week had ik kennis gemaakt met Kristin E. Halkjelsvik, gekleed in een elandrok. Toen we tijdens de fotocursus op pad werden gestuurd om een reportage te maken was de keus dan ook makkelijk. Ik ging naar haar winkel Makeløs (“Weergaloos”) in de oude stad van Fredrikstad.

Halkjelsvik zet oude kleding en stoffen zo samen dat er nieuwe en unieke kledingstukken ontstaan. Redesign heet dat. Ze combineert bijvoorbeeld kleding uit de jaren zestig met kleding uit de jaren tachtig. Zet er een kraag op die bijvoorbeeld van een oud borduurwerk is gehaald. Zo’n borduurschilderij, waarvan er ook een aantal aan de muur hangen in haar winkel.

Kristin houdt net als ik van oranje. Dit is een tafeltje.


Hier is een van Kristins voorbeelden-stijliconen.

Deze tas is geborduurd door een vrouw die nu 85 jaar is.

En deze poppenkleren waren haar eerste creaties, als klein meisje. Het popje heeft haar overal gevolgd en staat nu in de winkel.

Cake uit de oven en nu tijd voor het dramatische verhaal van Harry.
Bij een eerdere rommelmarkt bij de kerk kochten we al eens een stoffen knuffelvis. Groot was dan ook de vreugde toen we nu een kleinere vis vonden. Bloebbloeb, stelde ik voor als naam, of Zwemmie. Maar zulke nepnnamen vond zoon maar niks. Espen en Martin waren ook niet goed, waren te Noors. Zodat het tenslotte Harry werd.
De grote vis is de oma van Harry (of, volgens zoons versie, de mamma). Alle andere familieleden van Harry zijn dood.

En deze schaften we voor ons zelf aan. Met een uitneembaar metalen filter voor losse thee. Het filter wordt warm en is moeilijk los te maken als je de theeblaadjes na het trekken wilt verwijderen. De thee blijft er goed warm in.

Terwijl de cake in de oven staat zal ik jullie even onze laatste aanwinsten laten zien.
Want jullie denken toch niet dat er alleen in Nederland vrijmarkten zijn?

Het was hartstikke druk op de vlooienmarkt die de kerk zaterdag organiseerde. Echt vroeg waren we ook niet. Toch vonden we een aantal leuke dingen. En ook iets wat bij nader inzien toch niet zo leuk bleek te zijn.

Dit is Tuut-Tuut de spaarolifant. In zijn achterwerk zit een ritsje en daar achter zitten de batterijen. Als je een muntje door de spleet in Tuut-Tuuts rug gooit, gaat hij tetteren en met zijn oren wapperen.

Ze vielen als een blok voor de klok. De kinderen. Kan weinig kwaad, dachten wij. Totdat we ontdekten wat voor wekgeluid hij maakt. “I Love You”, zegt een truttig stemmetje in de klok. En het blijft niet bij een keer. Helaas.

Later zal ik jullie Harry presenteren, maar nu eerst even naar de cake kijken.

Maandagmiddag was er een enorme gasontploffing bij de Mills-fabriek in Fredrikstad. Een persoon kwam om, drie raakten gewond.

De explosie was ver in de omtrek te horen en te voelen. Zeker op het Institutt for Journalistikk (IJ), dat vlak in de buurt ligt. Het voelde alsof de grond golfde, vertelde een van de cursusleiders.

Ik volgde woensdag tot en met vrijdag een fotocursus op het IJ. Donderdagavond maakte ik deze foto’s.

De Biltema-winkel kondigt aan bij de ingang dat de winkel gewoon open is. De explosie verwoestte een paar glazen, maar daar was donderdagavond al niets meer van te zien.

NRK over de explosie

Eind 18e- begin 19e eeuw was Fredrikstad een van de belangrijkste industriesteden van Noorwegen, gunstig gelegen aan de Glommarivier. In die tijd was er onder andere een tegelfabriek in het industriegebied Torp. Die is al lang verdwenen. Later werd het een dumpplaats voor van alles en nog wat, kapotte vrachtwagens, kranen, auto’s en wat men maar kwijt wilde. Een enorm interessante plaats met veel motieven voor fotografen.

Wij fotocursisten werden naar het terrein gereden met de opdracht in duo’s een reportage te maken. Een aantal foto’s die op een of andere manier samenhangen. Sommigen kozen bijvoorbeeld voor het thema ‘Terug naar de natuur’, hoe overal groene plantjes zich door de roest en het beton wringen. Op de fabriekstoren zijn twee boompjes gegroeid! Een ander dankbaar thema was ‘getallen’, denk alleen maar aan al die reclame en nummerborden op vrachtauto’s. Medecursist Kjell Peder Haugene en ik kozen voor het thema ‘de kleur oranje’.

Erg goed om een thema in je hoofd te hebben. Het stelt je in staat om effectief te werken en te selecteren in die overvloed aan motieven.

Het is druk in Fredrikstad, waar ik deze week op fotocursus ben. Er was een grote workshop voor reisbureaus uit het hele land, Norwegian Travel Workshop. Eerder die middag ontmoette ik twee dames uit Finnmark. Toen ik deze mevrouw zag lopen, dacht ik eerst dat ze ook uit Noord-Noorwegen was, en dat haar rok een deel was van een promoot-Noord-Noorwegen-strategie. Maar Kristin E. Halkjelsvik komt uit Fredrikstad, waar ze kleding redesignt en verkoopt in haar winkel Makeløs.

Deze rok was eerst een wandtapijt dat ze vond in de omgeving van Fredrikstad. “Eland in de zonsondergang”, een geliefd thema in de jaren vijftig. Er schijnen uit die tijd ook veel lampenkappen met dit motief te zijn. Verbazend hoe je van zo’n truttig tapijt een bijzonder kledingstuk maakt. Halkjelsvik vertelt dat ze, gekleed in dit rokje, terecht kwam tussen dames die deelnamen aan de worskshop. Waarschijnlijk waren ze op weg naar het diner, in elk geval waren ze allemaal helemaal in het zwart gekleed. Het leek wel een begrafenisstoet, vond de redisignster, die zelf graag speelt met kleuren.
Niet ver van de winkelstraat had ik een ontmoeting met nog een paar elanden in de avondzon.

Het is Wereldboekendag. En met trots presenteren we weer de resultaten van een gezamenlijke gedichtenvertaling. Begint een traditie te worden!

Kolbein Falkeid (1933) debuteerde in 1962. Sindsdien heeft hij een grote hoeveelheid dichtbundels geschreven en een toneelstuk. Falkeid is bekend en geliefd bij een groot publiek, niet in het minst ook als mede-tekstschrijver voor de groep Vamp. Hij won vele prijzen, in 2011 nog de hoogstaande Brageprijs. In 2010 werd hij door de koning geridderd voor zijn literaire werk.
Hij herdichtte gedichten van onder anderen Pablo Neruda, Octavio Paz en D.H. Lawrence.

Kolbeins gedichten zijn herdicht in rond 25 talen. Maar nog nooit eerder in het Nederlands, zover ik heb kunnen nagaan.

Hier komen ze dan, onze vertalingen van Det er langt mellom venner en Jeg finner nok frem.

Het is ver tussen vrienden

Het is ver tussen vrienden.
Tussen vrienden staan vele ontmoetingen
en een hoop gepraat.
Vrienden liggen als warm stralende lichtjes
ver weg in het bergduister.
Je kunt ze niet mislopen.

Det er langt mellom venner  

Det er langt mellom venner.
Mellom venner står mange bekjentskaper
og mye snakk.
Venner ligger som små lysende stuer
langt borte i fjellmørket.
Du kan ikke ta feil av dem.

Ik vind het vast wel

De dood maakt me niet zo benauwd meer.
Mensen die ik liefhad
Hebben vóór mij het pad gebaand.
Zij kenden de bossen en bergen.
Ik vind het vast wel.

Jeg finner nok frem

Døden er ikke så skremmende som før.
Folk jeg var glad i
Har gått foran og kvistet løype.
De var skogskarer og fjellvante.
Jeg finner nok frem.

Vertalingen door Dorine van der Linden, Geri de Boer en Karin Swart-Donders. Publicatie met toestemming van Kolbein Falkeid.
Det er langt mellom venner en Jeg finner nok frem komen beide uit de bundel Opp- og utbrudd (1978). Recent werden ze opnieuw gepubliceerd in de verzamelbundel Uvisshetens Land. Cappelen Damm, 2011.

Een interview met de dichter in het Noors:
Eit rom står avlåst. Portrett av dikteren Kolbein Falkeid

Vorig jaar vertaalden we Nils-Aslak Valkeapää: Land dat verandert