Daily Archives: 10 maart 2013

Jynge leest Sandel

Binnenkort is het toneelstuk Kranes konditori te zien bij het Hålogaland Teater.
De repetities zijn net begonnen, vertelden theaterchef Nina Wester en hoofdrolspeelster Gjertrud Jynge.
Gjertrud Jynge en Nina Wester over Kranes konditori. Foto: Karin Swart-Donders.
Het toneelstuk is gebaseerd op de roman uit 1945 van Cora Sandel (pseudoniem van Sara Fabricius), die het meest bekend is van haar Alberte-trilogie. De arme naaister Katinka Stordal trekt zich terug in een bakkerszaak en krijgt daar contact met een Zweedse zeeman. Ze vertellen hun levensverhalen aan elkaar. Ondertussen worden ze geobserveerd en becommentarieerd door de overige stadsbewoners.
Net als in de Alberte-trilogie is er in Kranes konditori een veelheid aan bijfiguren. Hoe anderen de hoofdrolspeler zien is dan ook een belangrijk thema. Toch is er voor gekozen om flink te schrappen in het aantal bijfiguren in deze versie. Kranes konditori werd in 1951 al verfilmd.

Dit programma-onderdeel op Vrouwendag speelde zich af in de bibliotheek van Tromsø, overigens met uitzicht op het Cora Sandel-straatje. Je kon koffie en, als je snel was, taart pakken. “Een diepe duik in Sandels schrijverschap” was ons beloofd. Dat viel nogal tegen. Het meeste van de tijd ging op doordat Jynge de novelle Mange takk, doktor voorlas uit de bundel Vårt vanskelige liv. Gjertrud Jynge las voor uit Mange takk, doktor. Foto: Karin Swart-Donders. Het zal best een mooi verhaal zijn, maar bij dit voorlezen viel ik bijna letterlijk in slaap. En daarna werd de onvermijdelijke allsang ingezet. Toen maakte ik me maar uit de voeten, iets wat ik eigenlijk al veel eerder had moeten doen.

Kennen jullie die novelle? Is hij de moeite waard?

Het publiek kon zich bedienen met koffie en taart. Foto: Karin Swart-Donders.

Wie in Noorwegen woont, en erg goede ogen heeft, kan de novelle op het net lezen in de bundel Vårt vanskelige liv.

Vrijheid van meningsuiting vergeten?

Zijn we de gebrekkige vrijheid van meningsuiting in Rusland vergeten in ons enthousiasme over de grensafspraak? Dat was de titel van het debat dat Troms Journalistvereniging vrijdag organiseerde in het Hålogaland Teater.

Andrej Lipskij over zijn krant Novaja Gazetta. Foto: Karin Swart-Donders.
Lang hebben Noorwegen en Rusland in de clinch gelegen over waar precies de zeegrens tussen beide landen in de Barentszzee moet liggen. In de herfst 2006 begonnen de onderhandelingen in de Noorse stad Harstad. In die tijd had Troms Journalistvereniging ook de tentoonstelling “Dode stemmen”, waarin 42 Russische vermoorde journalisten werden gepresenteerd. Daaronder ook Anna Politkovskaja, die toen net was doodgeschoten.
In september 2010 tekenden Rusland en Noorwegen een overeenkomst over de grens. Tijdens dit proces en daarna zijn media Rusland veel meer gaan behandelen dan daarvoor. Maar laten we ons inpakken door schijnbare verbeteringen?
Andrej Lipskij is politiek redacteur in de Novaja Gazeta, de krant waar ook Politkovskaja voor werkte. Elke dag weer schrijft de krant over vele onbehaaglijke dingen. De krant is daarmee een van de weinige media in Rusland, waar het merendeel in handen is van het zakenleven.
Lipskij was slechts tien minuten aan het woord (inclusief vertolking), maar kon in die tijd een aantal inderdaad zeer onbehaaglijke zaken aanstippen. Verdachte zaken van Duitsland, Frankrijk, Italie en ook het Noorse Statoil in Rusland. Hij wil graag dat Russische en Noorse journalisten samenwerken om meer te weten te komen over waar Statoils miljarden zijn gebleven.

Ane Bonde, Øystein Bogen en Thomas Nilsen in gesprek over o.a. de persvrijheid in Rusland. Foto: Karin Swart-Donders.

In het panel zaten Ane Bonde (Human Rights House Network), Øystein Bogen (buitenlandmedewerker bij TV2) en Thomas Nilsen (hoofdredacteur van BarentsObserver).

Russische autoriteiten zijn volgens Øystein Bogen goed in het opzetten van “schillen”. “Democratie”, “verkiezingen”, “vrijheid van meningsuiting”, het zijn een soort papier-mache-werkelijkheden zonder inhoud. Maar als je die woorden vaak genoeg herhaalt lijkt het wel of iedereen ze gelooft. Een goede journalist moet onder de oppervlakte van die schillen komen, laten zien hoe het in de werkelijkheid gaat.
Noorse overheden lijken niet alleen lijken te geloven in die schillen, maar komen ook op hun beurt met eigen schillen. Zoals wat verplichte opmerkingen over dat het toch echt nog niet goed is gesteld met mensenrechten in Rusland, waarna men overgaat tot zaken. Nog nooit heeft Noorwegen meer zaken met Rusland gedaan.

Ondertussen zijn er veel aanwijzingen dat het in snel tempo slechter gaat met de mensenrechtensituatie, vertelde o.a. Thomas Nilsen. Vooral in de regioʹs. Hij merkt een snel toenemende angst bij gewone mensen in Noordwest-Rusland. Mensen die allemaal vervelende vragen krijgen als ze naar een congres zijn geweest, bijvoorbeeld. Een jongerencentrum in Moermansk verloor het kleine beetje financiele steun dat ze hadden na het vertonen van een film die de autoriteiten niet beviel. Overigens werd dit opgelost door samenwerking met contacten in Noorwegen, Moermansk heeft vriendschapsbanden met Tromsø. Noorse media moeten veel meer rapporteren over wat er buiten Moskou gebeurt.