Monthly Archives: januari 2011

Op weg van nergens naar nergens

Een boek dat blijft haken. Irritatie over het gebrek aan doelgerichtheid bij de hoofdpersoon, bewondering voor hoe de auteur een vorm geeft aan die doelloosheid.

“Op een wilgentakje iets verder zingt een fitis, de zachte tonen komen steeds terug, een zang die eigenlijk geen echt einde heeft, hij begint te tellen- een, twee, drie vier- maar eindigt in wat los gefluit. Is het zo verdomd moeilijk, denkt John, of wil hij niet, wil hij gewoon zo zijn: ongeconcentreerd, week, karakterloos.”

John Barfot was VN-militair, maar heeft in Kosovo ‘te veel dingen in te korte tijd’ beleefd, zoals het heet. Op de Noorse marktplaats.nl vond hij een huisje in Ramfjord, en nu is hij verhuisd uit Hamar naar het hoge noorden. Ramfjord ligt aan de hoofdweg tussen Tromsø en Nordkjosbotn, de E8. Het is voorjaar en later zomer. John rijdt van Ramfjord naar Nordkosbotn, bezoekt kioskmedewerkster Kate. Dan weer naar politie-agente Berit aan de noordkant van het Tromsø-eilandje. Of de oudere man Bjarkem in Skulsfjord, bij de veerpont naar het bijna ontvolkte eilandje Vengsøya. En hij bestudeert de onderzeeboten bij Olavsvern.

Soms rijdt Barfot (‘Blootvoet’, nadat hij in ijskoud water is gevallen heeft hij geen gevoel in zijn tenen, maar misschien is het gevoel op meer plaatsen verdwenen?) verder, naar Bardu verder zuidelijk of een vervreemdende tocht naar Noord-Lenangen. Waar ligt Noord-Lenangen nou eigenlijk precies, vraag ik me net als John af. Slecht eten bij benzinestations en registreert rare bordjes. Bijvoorbeeld bordjes met leerzame informatie voor toeristen over het landschap- maar komen er eigenlijk wel ooit toeristen in Lenangen? En branden die dan van verlangen naar om juist dit te weten? Goeie vragen.

Het is in veel opzichten een bijzonder boek. Voor mij omdat ik veel plaatsen in het boek herken. Het goede wegrestaurant in Nordkjosbotn, de trieste Bisamarkt met rotzooi in Bardufoss. Ik lees de stukken over het Lavangsdalen met nieuwe ogen, waar vorige week een tragisch ongeluk gebeurde, een van de ergste in Noorwegen ooit.
Ik herken ook het buitenstaandersperspectief van een vreemdeling in Noord-Noorwegen. Verwondering over rare borden, het ingewikkelde tunnelnetwerk in Tromsø, half verdwalen, het gevoel dat je iets ontgaat.

Maar misschien het interessantst is het gebrek aan actie of ontwikkeling. De psychologe bij wie John in behandeling is komt aan met een lesje verhaaltheorie. Er moet een protagonist zijn die een handeling uitvoert om een doel te bereiken, en bij het nastreven van dat doel zowel helpers als medewerkers tegenkomt. Nou, zo is het in het leven ook, volgens de psychologe. En die helpers en tegenstanders, die kunnen ook in jezelf zitten, hoor.

Dit verhaal lijkt te spotten met zulke opvattingen over wanneer een verhaal, of een leven, goed genoeg is. En geeft ook impliciet kritiek op de nazorg aan militairen die uit een oorlog komen.
Waar is het doel van John, wie zijn zijn helpers en tegenstanders, welke handelingen voert hij uit? Nou, Nordkjosbotn of een andere plaats en dan weer terug, hij slaapt nu eens bij Kate, dan weer bij Berit, maar als Kate een ander lijkt te hebben is dat ook weer niet zo erg, en als Berit te dichtbij komt houdt hij haar af.
Irritant, dat gebrek aan ontwikkeling (of is het er toch, op het eind?). Het maakt het niet altijd makkelijk om door te gaan met lezen. Ik heb bewondering voor de auteur die het zo heeft durven opschrijven, deze roadmovie over een (tijdelijk?) stilstaand levensverhaal.

Henning Howlid Wærp: E8 Nord.
Margbok, 2010.

Op avontuur in Noorwegen, zucht

Het Nansen-Amundsen-jaar is nog maar net begonnen en ik heb er nu al genoeg van.

Niet van de beide heren zelf. Op 10 oktober is het 150 jaar geleden dat de ontdekkingsreiziger, wetenschapper, schrijver, diplomaat en bemoeial Fridtjof Nansen werd geboren. Roald Amundsen was poolreiziger en vlieger, in 1911 ontdekte hij de Zuidpool en niet uitgesloten is dat hij ook de eerste was op de Noordpool. Dit even heeel kort door de bocht, het is mijn eerste maar vast niet mijn laatste blogpost over N&A. Later.

Maar de uitgekookte Noorwegenpromotie er omheen, daar ben ik nu al zat van.
Nu kun je dus in de voetsporen van Amundsen naar- nee, niet naar de Zuidpool. Naar Nóórwegen natuurlijk. Daar kwam hij vandaan en dat land wil veel verdienen aan toerisme.
Nou, hier komt de link dan: Avontuurlijke reizigers gezocht
Roep maar iets over ongerepte natuur enzo.

Moet dat nou, Mads?

Mads is fantastisch. Dat vind ik en dat vinden de 21.304 leden van zijn Facebook-fanclub (waar trouwens de Mads-haters ook geregeld hun giftige commentaar spuien, maar dat is een ander verhaal.) Een betrokken bemoeial, daar zouden er meer van moeten zijn.
Gisteren bepleitte hij als hoofd Eerste Hulp boos dat er nou eindelijk eens een middenscheiding moet komen op de E8 tussen Nordkjosbotn en Tromsø. Vrijdag eiste een tragische meervoudige botsing daar vijf levens. De zoveelste botsing met dodelijke afloop. Sinds 2010 hebben al 22 mensen hier de dood gevonden. Ja, de weg is een producent van doodsongelukken, zegt de internationaal bekende arts. Drie collega’s verloor hij.

Maar, Mads, middenafscheidingen, is dat echt de oplossing?

Met middenafscheidingen voorkom je zulke frontale botsingen, maar niet alle verkeersongelukken. Betekent invoering van middenafscheidingen ook dat je speciale inhaalstroken krijgt, of niet? Stel je voor dat er een tractor voor je komt net na Nordkjosbotn. Of dat je met persweeën op weg bent naar het UNN en er zit weer zo’n bobil (camper) voor je…
Het zou betekenen dat de weg met ongeveer vijf meter verbreed moet worden, dus een duur grapje wordt het.

Naar mijn indruk is het een goede weg met goed overzicht, wat lang voor niet alle wegen hier geldt. Dat kan uitnodigen tot sneller rijden dan de maximumsnelheid. Veel mensen klagen over bumperklevers en gevaarlijk inhaalgedrag.

Uit het onderzoek van Statens Havarikommisjon for Transport blijkt dat veel van de betrokkenen geen veiligheidsgordel gebruikten
Afdelingsdirecteur Rolf Mellum vertelt dat heel weinig inzittenden van de grote bus vol en het bestelbusje een gordel om hadden.

Mads Gilbert wil geen Balsfjord-bloedbad meer

Mads Gilbert houdt nou ook nooit zijn muil. En waarom zou hij ook.
Zoals jullie weten waren de Noorse Eerste Hulp-arts en zijn collega, anesthesist Erik Fosse, aanwezig in het Shifa-ziekenhuis in Gaza tijdens de aanval door Israël begin 2009. Geen enkele journalist kon Gaza binnen en zij waren dus de enige niet-Palestijnen die de wereld konden vertellen wat er gebeurde. Dat deden ze dan ook, elke dag op tv en later dat jaar ook in het boek ‘Øyne i Gaza’, in het Engels vertaald als ‘Eyes in Gaza’ (2010).

Mads Gilbert, hoofd van de afdeling Eerste Hulp in Tromsø, verloor drie collega’s uit Narvik in het grote verkeersongeluk in Troms.
Dit stuk van de hoofdweg tussen Nordkjosbotn en Tromsø staat bekend als gevaarlijk. De afgelopen tien jaar zijn hier al 22 mensen omgekomen, zegt Gilbert.
Gilbert laat zich zeer kritisch uit over het gebrek aan veiligheidsmaatregelen op deze weg.
– Deze massaslachting kan niet doorgaan, zei hij vandaag in een persconferentie tegen de NRK. (Denne massakren kan ikke fortsette (Noors) .
Dagbladet (Noors) citeert hem zo:
– De totale kosten voor het ongeluk van gisteren voor de maatschappij zijn 168 miljoen kronen, met vijf doden en drie zwaargewonden. Je hoeft geen Einstein te zijn om te snappen dat het de moeite waard is te investeren in betere veiligheid van de weg.

Anja Meulenbelt bespreekt ‘Eyes in Gaza’ in haar weblog.

Groot verkeersongeluk in Balsfjord

Vijf mensen overleden gistermiddag en minstens veertien raakten gewond na een groot verkeersongeluk in Noord-Noorwegen. Het speelde zich af in het Lavangsdalen, gemeente Balsfjord, tussen Nordkjosbotn en Tromsø. Een personenauto gleed naar de andere weghelft en raakte een bus, die vervolgens ook op de verkeerde weghelft terechtkwam en geraakt werd door een bestelwagen. Een andere personenauto raakte de bus en de bestelwagen oppervlakkig.
Twee van de inzittenden van de personauto, een vader en een zoon uit Melbu, kwamen om. De moeder en de 13-jarige tweelingzus werden gewond. Ook drie van de inzittenden van de bestelwagen kwamen om en de andere vier inzittenden zwaargewond. Dit waren leiders van afdelingen bij het Universiteitsziekenhuis Noord-Noorwegen op weg naar huis na een bijeenkomst in Tromsø. Collega’s dus van de ziekenhuismedewerkers die gistermiddag en -avond onder moeilijke omstandigheden hulp moesten verlenen. Kou, wind, slechte telefoondekking.
De chauffeur van de bus werd uit de voorruit geslingerd, maar lijkt niet zwaargewond te zijn. De bus zat vol met jongeren uit Alta op we naar een handbaltoernooi in Tromsø, sommigen van hen raakten lichtgewond. De inzittenden van de tweede auto zijn lichtgewond. Er is nog een derde personenauto betrokken bij het ongeluk, maar op welke manier begrijp ik niet.
Het is een van de grootste verkeersongelukken ooit in Noorwegen. In totaal waren er 64 mensen bij betrokken.
Hier een Engelstalig bericht van Views and News from Norway: Five killed in collision in Troms

Waar o waar?

Wie raadt waar deze foto vandaag is genomen?

Waar is dit? Foto: Karin Swart-Donders.

Waar is dit? Foto: Karin Swart-Donders.


Bonuspunten voor wie kan vertellen wat voor bijzondere connectie ik heb met deze plek.

Update 5 januari: Nou ja, ‘bijzondere connectie’, dat valt ook wel weer mee. De foto is genomen op de Spansdalsstigninga, niet ver van Tennevoll, je ziet het water van de Lavangenfjord. Ik was in oktober op weg naar de intensieve cursus Samisch in Tennevoll, toen ik even voorbij hier plotseling moest remmen voor een langzaam rijdende auto. Die was de weg op gekomen toen ik bezig was de heuvel op te rijden, ik had hem niet eerder gezien. Ik gleed uit en kwam naast de weg terecht in de sneeuw. Zowel ik als de auto waren ongedeerd, maar er moest wel een takelwagen aan te pas komen om de auto weer op de weg te krijgen.
Dit was voor het eerst dat ik zelf in de ‘grøfte’ reed. Als je rustig blijft gaat het meestal goed, zo weten mensen die het eerder hebben meegemaakt, en dat schijnt bijna iedereen hier met een rijbewijs te zijn. Dus nu hoor ik er eindelijk bij!