Monthly Archives: augustus 2010

Bildtbeat: bands met banden

Het wordt nog moeilijk kiezen dit weekend. Op de hoogvlakte in Balsfjord is het Heiafestival. En op het gemeenteplein in Sint-Annaparochie is morgen Bildtbeat.
Net als ‘Heia’ is ook Bildtbeat dit jaar voor de vijfde keer als ik goed tel: na de eerste keer in 2002 wordt het festival vanaf 2007 jaarlijks gehouden.
Suzi Quatro of Smokie zul je hier niet zien spelen, want de bands die optreden hebben allemaal banden met de gemeente Het Bildt in het noordwesten van Friesland. De bandleden wonen er of komen er vandaan. Hier is het programma. De organisatie is in handen van BaconBeat Music Productions in samenwerking met Span Records. Baconbeat heeft weer banden met de band Bacon and Bones die altijd van de partij is.
Vorig jaar kwamen er ruim duizend bezoekers. Hier zijn – wat duffe- foto’s. Misschien werd het later op de dag veel swingender?
De organisatoren van het Heiafestival verwachten dat Suzi Quatro (‘het stoerste wat we ooit op het podium hebben gehad’) en de andere artiesten een recordaantal van meer dan vierduizend bezoekers zullen trekken. Die moeten dan wel 550 kronen neerleggen, terwijl Bildtbeat gratis is.


Dit liedje van Bacon and Bones in het Fries gaat over de roemruchte Grutte Pier.

Bacon and bones (hoe kom je op die naam?) en Go Simon lijken me erg goed. De andere bands zou ik niet allemaal hoeven te zien- sommige zelfs liever niet. Toch, als ik me vanaf hier naar Sint Anne kon laten bliepen zou de keus tussen ‘Heia’ en Bildtbeat voor mij een eenvoudige zijn.

Update 28 augustus:
– Het was zeer geslaagd. Het weer werkte mee, de sfeer was zeer ongedwongen en er was leuke muziek, dus alle ingrediënten voor een geslaagde middag. Er waren zo’n 750 bezoekers.
Dat mailt Dirk Spek. Hij is als eigenaar van BaconBeat en Span Records organisator van het festival. Ook is hij voorman van de band Bacon and Bones. Dirk Spek… en bonen… vandaar die naam dus. Hij doet de organisatie alleen, maar op de dag zelf helpen de ‘Botten’ met hand-en- (jawel) –spandiensten.
Het was toch de vierde echte Bildtbeat:
– In 2002 heb ik het straatfestival in St. Annaparochie georganiseerd en als slotact hebben toen vier Bildtse bands opgetreden onder de noemer BildtBeat. In 2007 heb ik in plaats van een straatfestival er een pleinfeest van gemaakt onder de reeds eerder bedachte naam BildtBeat.
En op Bildtweb staan allemaal niet-slome foto’s (klik door naar blad 1 en als je dan nog puf hebt blad 2).

Heiafestival: ontmoeting van drie generaties?

Suzi? Who the f*** is Suzi?

Deze rocklegende is wat aan mij voorbijgegaan, moet ik toegeven. Mijn jeugdige leeftijd is een excuus, toch? Toen zij haar hit 48 Crash had in Nederland poepte ik nog in mijn luier. Het zou nog een paar jaar duren voordat mijn oren open gingen voor echt geweldige muziek. (Zoo boos toen die van zijn nummer 1-positie werd verslagen door zo’n sloom liedje waar ik geen bal van verstond!)

Maar naar Noord-Noorwegen verhuizen biedt nieuwe kansen. Jaren zeventig-helden die in je botten hadden moeten zitten kun je hier alsnog leren kennen. Onlangs was Smokie (ja, die van Living Next Door to Alice, die later zo briljant gecovered is door onze eigen Peter Koelewijn) op het Miljoenvis-festival in Salangen. En nu komt dus Suzi Quatro naar het Heiafestival.


Quatro met Chris Norman (toen nog zanger in Smokie). Die was twee jaar geleden al op Heia te bewonderen.

Volgend weekend is de vijfde editie van het festival op stopplek Heia vlak langs de E6. Bij de meesten vooral bekend als verkoopplaats van Samische souvenirtroep. Van oudsher schijnen rendiersamen en andere Samen elkaar hier te ontmoeten. Een weekend laat in augustus is nu Heia het toneel van een ‘ontmoeting tussen twee volkeren’, Samen en Noren. Zulke positieve samenkomsten zijn hard nodig, weet mede-organisator en rendierhouder Ole Mattis Oskal maar al te goed. De familie Oskal zit nu weer in hun weetikhoeveelste rechtszaak verwikkeld met welke partij het nu weer is die aanspraak maakt op de weidegrond in het Mauken-gebied.

Oskal en de andere organisator, Jarle Trulsen, zijn allebei rond de vijftig. Echt nog ukkies bij de gouwe ouwen die ze uitnodigen. Maar er komen ook jongere artiesten, zoals Intrigue die ik graag eens wil zien spelen. De sfeer schijnt er goed te zijn en ‘Heia’ is nog een van de weinige festivals die niet zo belachelijk krampachtig doen over alcohol.

‘This beats Lady Gaga anyday’, merkt iemand op bij de You Tube-video van Can the Can. Maar ja, die mag niet optreden op Heia. Over zevenendertig jaar misschien.

Kalottspel: dode kat favoriet

Met het hele gezin naar de Kalottspel (Engels) in Målselv geweest. En de twee kleuters vonden het helemaal fantastisch. Stonden op schoot te springen en te hoppen.

Allspel tijdens Kalottspel. Foto Karin Swart-Donders.

Alle deelnemers van het zaterdagconcert spelen samen. De vrouw in het midden met de groene jurk, Gro Bjerregaard, heeft alle reden om te stralen. Vorige week werd zij de op een na beste vrouwelijke schutter in de landelijke schietkampioenschappen ('Landsskytterstevnet'). Ze is muzieklerares in Bardu.

De ‘Kalottspelen’ zijn dit jaar voor de negentiende keer. Veertig jaar geleden was de eerste nationale ontmoeting voor beoefenaars van traditionele volksmuziek en -dans. Professionals en amateurs van de hele Noordkalot ontmoeten elkaar hier.

Dansgroep Akvarel. Foto Karin Swart-Donders.

Dansgroep Akvarel uit Murmansk. Dochter vond hun eerste dans 'De zwaan' het mooist. Dit is hun tweede dans. Ja, een statief hebbiknogniet en de externe flitser was thuis gebleven, het was zo al genoeg sjouwen.

Het is denk ik geen toeval dat juist in dit gebied de volksmuziek zo sterk staat. Vanaf het eind van de achttiende eeuw vestigden mensen uit het Noord-Østerdal, Noord-Gudbrandsdal en Sør-Trøndelag zich in Bardu en Målselv in de hoop op een beter leven. Er trokken toen al lang rendiersamen door het gebied. Veel van de tradities van deze ‘døler’ zijn bewaard gebleven, zoals de muziek en het dialect dat heel anders is dan dialecten in de rest van Noord-Noorwegen. Hier iets over de geschiedenis van Bardu (Noors).

Tindra op Kalottspel. Foto Karin Swart-Donders.

Het trio Tindra.

Het mooist van het hele concert vond zoon het liedje van Tindra over een kat die dood ging. Meer over Tindra (Engels)

Ihpil- verlost de verloren kinderen

Een meisje van negentien, waarschijnlijk afkomstig uit Zuid-Troms, verhuist in augustus 2007 naar Tromsø en begint aan een studie literatuur. Ze schrijft in haar weblog Ihpil in het Samisch openhartig over zowel haar dagelijks leven als haar grote plannen. Ihpil betekent geest, een wezen tussen leven en dood. Periodes van verlegenheid en eenzaamheid, hoe ze troost vindt bij de muziek van The Smiths, fantasieën over meisjes, dromen, dood, geluk. Eerlijk, hoewel? In elk geval heel goed geschreven, met veel zelfironie- en raadselachtig. Ze ontdekt J.D. Salingers ‘The Catcher In The Rye’ en voelt veel verwantschap met de hoofdfiguur. Zoals Holden Caulfield kinderen die in het koren spelen wil vangen voordat ze in een kloof vallen, zo wil Ihpil kinderen in het water dreigen te vallen redden.

Op 17 december schrijft Ihpil haar laatste blogpost. Ze zal met de boot naar huis om kerst te vieren bij haar familie en lijkt heel gelukkig. ‘Last night I dreamt that somebody loved me. En het was geen droom.’ Eindelijk heeft ze een relatie met het meisje van haar dromen.
‘Ik heb het eigenlijk een beetje druk, maar moest gewoon wat schrijven voor ik vertrek. Om te vertellen. Vertellen dat de wereld een plek om te blijven is geworden. Vertellen dat het eerste kind is gered.’
Diezelfde dag wordt ‘Ihpil’ gevonden in de haven van Tromsø, verdronken.
In 2008 wordt haar weblog in boekvorm uitgegeven in het oorspronkelijke Samisch en dit jaar volgde de Noorse vertaling. Volgens uitgever Skániid girjie is dat volgens de wens van Ihpils ouders.
Ik hoef misschien niet te zeggen dat je als lezer met veel vragen achterblijft.

Márkomeannu: Blote bovenlijven

Ik vraag een man die zich uitkleedt of hij weet er staat op dat bord. ‘Bures boahtin’, daar kom ik nog wel uit, maar wat betekent ‘rabas sávdnji’? Nou, dat betekent ‘open sauna’, vertelt de meneer, die architect Joar Nango blijkt te zijn. Of ik met hem mee wil naar binnen?

Joar Nango: Welkom, open sauna. Foto Karin Swart-Donders.

Joar Nango: Welkom, open sauna.

Dat laat ik me natuurlijk geen twee keer zeggen. Ik maak snel een paar mooie foto’s van de saunabouwer in boxershort in de kleine ruimte. Voordat de damp van de camera slaat, dus.
Nango, kunstenaar Sille Storihle en meubelontwerpster Silje Figenschou Thoresen noemen zich ‘de school voor dissentie’. Van een oude garage maakten zij deze sauna, die de hoofdtentoonstelling van dit jaar is op Márkomeannu. Iedereen is welkom, handdoeken hangen klaar. Het gebouw is kunst som skal brukes.

De 'hergebruikte' sauna op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

De 'hergebruikte' sauna op Márkomeannu.

In kwantiteit is er nog weinig bezoek geweest, vertelt Figenschou op zaterdagmiddag, maar dat bezoek was goed in kwaliteit. Goede gesprekken enzo. Ze hoopt dat in het regenachtige weer meer festivalbezoekers willen opwarmen in de sauna.

Kom naar de sauna! Foto Karin Swart-Donders.

Net voor het Máddji-concert maken de presentatoren nog even reclame voor de sauna.

Márkomeannu: Máddji

Máddji op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Máddji op Márkomeannu.

Máddji trad als tweede op in het concertprogramma zaterdag. Veel vrienden en bekenden in het publiek.
Ánne Máddji Heatta voetbalde op topniveau, maar veranderde toen van koers en ging muziek maken. Hoewel, ‘van koers veranderen’? Volgens de presentator deed ze als kind al haar grote idool Samantha Fox na voor de spiegel.
Het zal wel. Een leek als ik ziet weinig invloeden van ‘Touch me’- in 1986 was ze drie jaar-, and ‘the pants stayed on’ gelukkig- prachtige kleren trouwens.

Roger Ludvigsen flirt met de camera. Foto Karin Swart-Donders.

Roger Ludvigsen flirt met de camera.

Haar debuutalbum Dobbelis/Beyond kreeg terecht knalgoede kritieken. Er is helaas op dit moment moeilijk aan te komen, maar een indruk kun je krijgen op Máddji Heatta op MySpace

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji . Foto Karin Swart-Donders.

Echt dichtbij komt het publiek nog niet bij Máddji. De middernachtszontijd is nu wel voorbij, maar op dit moment was het nog lang niet donker, ook al lijkt dat hier zo- was wat te enthousiast met de ISO-waarde.


De meeste Márkomeannu-gangers bleven toch nog liever in het lávvukamp kletsen onder de eerste concerten. Het publiek dat er was zat braafjes te luisteren op bankjes. Nu leent haar dromerige muziek zich misschien ook niet zo voor springen.

Márkomeannu- Riviergeruis in de velden

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa-zangers Katarina Rimpi.

De groep Jarŋŋa gaf gisteravond een concert Márkomeannu, het marka-Samische festival in Evenes. Dit ‘kleine zusje’ van Riddu Riđđu is een jaarlijks hoogtepunt voor de Samen in dit gebied. Zij zijn nakomelingen van rendierhouders in het Jukkasjärvi-gebied in het tegenwoordige Noord-Zweden, van wie een deel zich vanaf de 18e eeuw in hun zomergebied settelde. Verwanten en bekenden uit Zweden weten ook de weg naar Márkomeannu te vinden.
Jarŋŋa komt uit het iets zuidelijker Jokkmokk. De naam betekent in het Lule-Samisch: het breedste gedeelte van een rivier.
Ze spelen, zingen over en joiken veel de natuur. De herfst, als licht glinstert in de bladeren; sneeuw op bergtoppen in de winter; jonge rendieren in de lente. En ook natuurlijk de Luleriver, die een stuk na Jokkmokk op zijn breedst wordt (als de Kleine en de Grote rivier Lulerivier samenstromen) en uitmondt bij Luleå.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk op Márkomeannu. Foto Karin Swart-Donders.

Jarŋŋa uit het Zweedse Jokkmokk.

Jarŋŋa trad ook op tijdens de beroemde wintermarkt in Jokkmokk en hoopt in de lente van 2011 hun eerste plaat uit te brengen. Wie zijn jullie muzikale voorbeelden, vraag ik de drie zangeressen van de groep. Katarina Rimpi heeft vele voorberelden, ze noemt Iron Maiden, Red Hot Chili Peppers en (natuurlijk) Mari Boine.
Mandy Senger vertelt ook dat ze geraakt wordt door Mari Boine. Verder zijn Loreena McKennitt en Lisa Gerrard (o.a. filmmuziek voor Whale Rider) grote inspiratiebronnen voor haar.
Brita Stina Sjaggo komt zo gauw niet op één muzikaal voorbeeld. -Iedereen die goed is.