Monthly Archives: juni 2010

Festival Kuststormpje

Nog een kleine maand. Dan gaat voor de negentiende keer festival Riddu Riđđu van start. Oorspronkelijke volkeren van de hele wereld ontmoeten elkaar daar in Kåfjord/ Gáivuotna, tijdens concerten, seminars, films, debatten, of gaan gewoon samen barbecuen.
Onder de artiesten zijn dit jaar Wimme, Mari Boine komen en de toearegband Tinariwen met ‘woestijnblues’. De Wepsen, een klein inheems volk in het zuiden van Karelen in Rusland, zijn het noordelijke volk van het jaar op het festival.

Trampolinespringen onder Riddu Riđđu 2006, foto Marius Fiskum.

Trampolinespringen onder Riddu Riđđu 2006, foto Marius Fiskum.

Het festival wordt steeds groter en kreeg vorig jaar van de minister voor het eerst status van ‘knooppuntfestival’. Maar het begon ooit heel klein, als initiatief van een paar jongeren in het zee-Samische Kåfjord/ Gáivuotna. Volgens de site van het festival begon het allemaal op oudjaarsavond 1991: Kleine storm aan de kust (Noors). Jongeren gingen zich, mede als gevolg van het Altaconflict, afvragen: Waarom hebben ze ons de Samische taal afgepakt? Waarom verbergen wij onze zee-Samische identiteit en geschiedenis? Waarom schamen we ons? Er werd een jongerenbeweging opgericht zich bezighield met Samepolitieke vragen in Kåfjord waar de tegenstellingen scherp waren. Het festival werd een arena voor zulke vragen.

Riddu Riđđu 2009 was nat.

Nat was Riddu Riđđu 2009.

Hier een mooi artikel van een antropoloog over de geschiedenis van het festival, in het Noors: Klein dorpje in het noorden van Troms centrum voor oorspronkelijke volkeren van de hele wereld

Een bolle op de Holtet

Bardu Fjelltrim is net weer van start gegaan. Veertien bergen zijn er te beklimmen. Sommige heel geschikt voor gezinnen met kleine kinderen. Andere alleen voor echte diehards (Istind!). Wie acht toppen afstempelt krijgt in oktober een mok met een tekening van een van de bergen. Elk jaar een andere berg. Zo’n rijtje mokken uit verschillende jaren op je werkkamer, dat boezemt ontzag in.

De Holtet is met zijn 533 meter een van de makkelijker bergen. In elk geval is dat de berg waar schoolklassen en ook bewoners van het asielzoekerscentrum (en daar zijn me toch een schommels bij!) geregeld uitjes heen maken. Dus zeer geschikt voor iemand uit een plat land met meer dan een kilo teveel.

De berg Holtet van beneden gezien

Holtet, met bovenop de tv-mast

Ik heb mijn nieuwe oude kompas bij me, dan kan ik daar steeds even lekker op kijken. Maar er is een pad en bovendien wordt de weg gewezen door rode bordjes op bomen of aan paaltjes. Het lijkt wel een Nederlands bos.
Lentegroen ontvouwen de varens zich. Ook dit jaar is de sneeuw dan toch weer verdwenen. Vrolijk er tussen huppelen. Niet lang daarna wordt het steil. Best wel steil. Ik sjok en puf, sta vaak stil. Het is verrekte steil.
Die schoolklassen, die jagen ze zeker in een keer naar boven? Hoeveel daarvan overleven het eigenlijk?
Wat een gemene rotberg. Gaat dat nou zo door, dan weet ik niet of ik nog doorga.

Dan wordt het opener en vlakker.

Opeens is de top veel dichterbij dan ik dacht. Na nog wat rustpauzes, wat sneeuw die hier toch nog ligt in kuilen en een paar natte schoenen (een myr) bereik ik de varde, een hoopje stenen op de top. Wie langskomt legt er een nieuw steentje bij, maar zo te zien zijn er niet veel mensen geweest. Dit valt wat tegen na de juichende beschrijving: ‘De varde op de top is groot en rond en is bijzonder geschikt als mooi fotomotief’.
En waar is nou die stempelautomaat?

Dan, het duurt even, zie ik dat de tv-mast nog een stuk hoger staat. Dit was maar een foptop. Hoe kom ik daar? Hier had zowel het pad als de rode bewegwijzering wel wat duidelijker gemogen. Mijn kompas is mooi, maar zonder kaart erbij van weinig nut. Toch vrij snel vind ik het pad terug. Ik ben onoverwinnelijk. Ik kom langs een veldje krokstav-emner, boompjes met boeiende kromme vormen.
Volgens de beschrijving zijn we boven de boomgrens. Maar er staan nog steeds bomen, zij het wat verspreid, als ik aankom op wat dan echt de top is. Daar zijn de tv-mast, houten gebouwtjes, en een indrukwekkende varde. Groot en rond en mooi, ja.
En de E6 naar Bardufoss ligt in het noordwesten, stel ik trots vast.

De tocht naar beneden is natuurlijk een fluitje van een cent. Behalve dat wat steil omhoog is ook steil naar beneden is. Niet struikelen. Er staat een meiboom (denk ik) in bloei. De geur van geluk. De varens zijn nog niet geel. Ik ben in topvorm.

Twee dagen later staat in de krant dat nu ook een kindercrèche de Holtet heeft getrotseerd.

Woestijnkoninginnen in de modder?

Door de smurrie rijden. Dat zouden de Israëlische vrouwen in de jeeps gaan doen. Oefenen op moeilijk terrein. De eerste twee groepen hebben dan ook lekker gesputterd bij Fossmo in de gemeente Målselv. Dat terrein is van het leger, dat er vaak oefent met tanks en ander zwaar materieel. Maar nu zegt overste Leif Petter Sommerseth stop. Hij is chef operatie ondersteunende afdeling Landmacht. Volgens hem is er maar voor twee weekenden toestemming gegeven aan de reisorganisatie, en is het nu tijd dat ze een andere locatie vinden. Dit zegt hij in de papieruitgave van Troms Folkeblad 14 juni.

Het begon zo mooi. In maart schreef dezelfde krant over de ontmoeting tussen Snowman booking en twee reisorganisaties uit het heilige land:
Damesinvasie in Målselv (Noors) .
Bijna toevallig kwamen Simon Biton, eigenaar van reisorganisatie Lapland Incoming in het Finse Rovaniemi, en Menachem Abadi, die eigenaar is van Geographical Tours, in contact met Reidun Traasdahl Nilsen van Snowman Booking in Målselv. Met als gevolg dat de Laplandtocht van de woestijnkoninginnen het eindpunt heeft in of bij toerististenresort Målselv Fjellandsby. Maar dan op een zo modderig mogelijke weg. Toen dit artikel werd geschreven waren de beide heren naar geschikte blubberige locaties aan het bekijken. Maar ergens in de communicatie is kennelijk iets fout gegaan.

Hoe zal het nu verder gaan met het woestijnkoninginnen- concept? Het rijden op ruig terrein is immers wel een van de hoogtepunten van de reis.

Auto van Desert Queen

Gaat de volgende lichting oefenen in het centrum van Bardu? Modder genoeg.

Woestijnkoninginnen scheuren door Lapland

De kleintjes hadden die morgen voor de zoveelste keer de film van de mannen in de bus gezien. Op weg naar de Villmarksmesse nog even tanken. Nou ja, ‘even’. Het duurde een tijd voordat we aan de beurt waren. Het hele benzinestation was namelijk gevuld met tientallen vrouwen. Vrolijk kwekkende Israëlische meiden deden even een bakkie voordat ze weer doorgingen met hun stoere vakantie: met jeeps door Lapland crossen. ‘Desert Queen’ heet het evenement. ‘De vrouwen in de jeeps’, dus.
De desert queens hebben een koffiepauze
Ze zijn met z’n vijftigen verdeeld over vijftien jeeps, vertelden deelneemsters Ronit (links) en Nilly (rechts). Eerst met het vliegtuig naar Kemi in Finland en nu dus acht dagen lang crossen door Noord-Finland, -Zweden en -Noorwegen. De verdere route weten ze nog niet, dat horen ze pas aan het begin van elke dag. En zo jeepen er in de loop van de zomer nog twaalf van zulke groepen door dit deel van de wereld.

Wie dacht dat dit gewoon een gezellige groepsvakantie was- ik dacht dat even- think again. Achter ‘Desert Queen’ staat de Jewish Agency for Israel. Die wil ‘de joden thuis brengen’ en meer eenheid binnen het verdeelde joodse volk bevorderen. Hier meer over hun taken (Engels).
Op hun website hebben ze het weinig over deze internationale tochten, die eerder onder andere in Marokko en Colombia plaatsvinden. Eigenlijk gaat het daar vooral over de gelijknamige jeeptocht door de Negevwoestijn in het heilige land zelf. Eind oktober is die weer. Empowering en contact tussen joodse vrouwen binnen en van buiten Israël (in de diaspora) zijn daar de doelen. En ze zijn vast blij als die laatsten eenmaal weer thuis ‘de juiste boodschap over Israël verspreiden’, zoals de deelneemster in het filmpje.
Deelnemers worden geselecteerd op geschiktheid, maar benadrukt wordt dat je vooral geen ervaring met jeeps hoeft te hebben. Het lichaamsdeel dat je van tevoren moet trainen is, haha, de kaak, vanwege al het praten en lachen onderweg.
De naam ‘Desert Queen’, hoe stoer die ook klinkt, roept ook andere associaties op. Een desert queen is een onaantrekkelijke soldate die op uitzending naar een afgelegen gebied onverwacht populair wordt bij het manvolk.

Contact met onze inboorlingen is nauwelijks een gepland programma-onderdeel, schat ik zo. Maar stel je voor dat een team panne krijgt en tussen de feestende Samen terechtkomt.

‘Kinderbrug’ bij Karlstad

Nu kunnen kinderen in Målselv veilig naar school dankzij Nederlandse en Noorse genisten. Want die hebben verdorie nog een brug gebouwd, met nog grotere symboolwaarde dan de vorige keer.
Vorige week al een tijdelijke Baileybrug bij Bardufoss (Noors), waar ijs en smeltwater de weg tot moes hadden geslagen. Nu een tijdelijke Bailey-voetgangersbrug over de Mortenrivier bij Karlstad: Een brug voor de kindertjes (Noors).
Vorig jaar werden de twee dorpen Karlstad en Rossvoll eindelijk verbonden met een wandel- en fietspad. Behalve dan het stuk waar je de Mortenrivier over moet- daar moesten schoolkinderen uit Rossvoll toch even de drukke rijksweg op. En zo’n fietsbrug stond ook niet echt bovenaan in het prioriteitenlijstje van de arme gemeente Målselv.
– We bouwen hem naast het voetpad, zodat hij niet in de weg komt wanneer Statens vegvesen de permanente brug bouwt.
Dat zegt kapitein Mats Kongshaug vandaag in de papieruitgave van Troms Folkeblad. Hij is Compagniechef van de Oversettingskompaniet (de Vertaalcompagnie? 😉 Neida. De Verplaatscompagnie misschien? Vertaalhulp welkom!) in het Ingenieurbataljon bij Skjold.
Morgen wordt de brug officieel geopend.

Muziek vindt wegen

‘Muziek vindt wegen waar het woord tegen de muur loopt’ (Musikken finner veier der ordet møter veggen). Saxofonist Tore Ljøkjel (Noors) speelde vanavond op het Viken senter.

Tien jaar geleden liep hij zelf tegen de muur als leraar. Hij kreeg toen van een arts het advies: Speel jezelf gezond, en speel anderen gezond.
Nu is hij op toernee met de Hurtigrute, speelt vanaf het bovenste dek als ze in de buurt van een haven zijn. En vanaf kerktorens. En vanavond dus voor patiënten en iedereen die verder maar wilde komen op het Viken senter voor psychiatrie en zielzorg (Noors).
Onder andere Eric Claptons ‘Tears in Heaven’, Stings ‘Fragile’ en zijn eigen ‘Pust av himmel’.

Update 8 juni:
Tussen het spelen door praatte Ljøkjel over zijn leven en wat hem drijft voor de ongeveer dertig aanwezigen, waaronder een aantal patiënten.
– Hoop. Een straaltje licht in de lege ruimte die overblijft nadat je je geuit hebt. Ik ben zo blij dat er zulke centra als dit zijn. Dat er professionals zijn, je kunnen openen- dat maakt dat ik vandaag kan spelen.
Veel van de aanwezigen waren ontroerd leek het. In elk geval vertelde Jon Henrik Wien, oprichter en directeur van het Viken senter, dat de tonen hem recht in zijn hart troffen.
Ljøkjel speelde woensdag vanaf het dak van de kerk in Finnsnes. Even was er nog sprake van dat hij ook vanaf het dak van de kerk in Bardu zou spelen, maar het werd uiteindelijk toch binnen. De militairen met hun schietoefeningen hielden zich gelukkig even koest. Er meende wel een journaliste met een rochelende externe flitser aanwezig te moeten zijn bij dit intieme concert. Aaargh! (tips?)

Baileybrug bij Bardufoss

Nederlandse bruggenbouwers, hoe meer cliché kan het nog worden? Maar de inwoners van onze buurgemeente Målselv zijn jullie dankbaar.
Grote hoeveelheden smeltwater en ijsschotsen vernielden delen van provinciale wegen en bruggen op veel plaatsen in Noord-Noorwegen. Onder andere tussen Rundhaug en Trongen. En daar kwamen Nederlandse genisten, met veel kunde en materiaal, en bouwden mooi even in twee dagen een tijdelijke brug. Een zogenaamde Baileybrug.
Dat meldde Folkebladet vrijdag, Nye Troms zaterdag. En natuurlijk vertelt de Koninklijke Landmacht het ook trots:
Genisten herbouwen weggespoelde brug.
Deze keer geen grote fouten voor zover ik zie. Alleen maar drie spelfoutjes. De kapitein in het Ingeniørbataljonen heet Odd Ivar Klokkerhaug, en de weg is tussen Bardufoss en Skjold. En met het ‘noordelijke plaatsje’ bedoelen jullie volgens mij Nordmo, hoewel er ook vast wel ergens een Nymo daar in de buurt is.
Maar dat is wat gezeur van iemand die er eigenlijk wel bij had willen zijn.
Dit zegt Nye Troms verder:
– Odd Ivar Klokkerhaug in het Ingenieurbataljon wijst op de goede Noors-Nederlandse samenwerking die ze graag verder willen ontwikkelen. En er ligt veel symboliek in het bouwen van bruggen. (nee, je meent het!)
– De oefeningen in de omgeving kunnen belastend zijn voor de mensen die in het binnenland wonen. Nu willen we graag laten zien dat we iets positiefs terug kunnen doen.
Nederlanders gaan veelvuldig op oefening in Indre Troms, bijvoorbeeld voor koudweertrainingen en de grote internationale oefening Cold Response. En ook dan zorgen ze goed voor de weg.
Later zal het Noorse Statens vegvesen een permanente brug bouwen.