Voi voi, why why?

Het is 29 maart 1960 en Noorwegen doet voor het eerst mee aan het Eurovisie Songfestival. Nora Brockstedt zingt over een Samenmeisje dat onderaan een berg zingt naar haar geliefde. Over hoezeer ze zich verheugt op de zaterdag, als hij naar beneden komt en ze weer samen zijn. Onschuldig, toch?

Het liedje zit in de film Min mors hemmelighet/ Suddenly Sámi van Ellen Astri Lundby. De regisseuse vertelt hoe ze opgroeit in Oslo in de jaren zestig, zonder te vermoeden dat haar moeder Samisch is. Op de tv ‘Voi voi’ met beelden van Samen in koftes en met rendieren. Zeker beperkt, maar als ik me goed herinner niet neerbuigend.

Hier hebben we Nora Brockstedt weer, nu met de Deep River Boys. Dit filmpje komt voor in de tentoonstelling ‘Sápmi- becoming a nation’ in het Tromsø museum. Het staat in dezelfde vitrine als een blik ‘Joika’, griezelig spul met rendiervlees, als voorbeeld van hoe Samen in die tijd werden neergezet als exotisch volkje waar je lekker om kon lachen. (‘Joika’ is trouwens nog steeds te koop in de supermarkt).

Ik ben niet opgegroeid in Noorwegen en al helemaal niet in die tijd, blijkt maar weer, ik snap hier veel niet aan.
Een Lappencliché en een negercliché in een klap, bewust, onbewust, verwijst het nog naar iets anders? Begrijpen ze zelf wat ze zingen? Waarom vinden zoveel mensen op YouTube dit ‘genial’?
Maar vooral dit: die petten lijken op de petten van de Karesuando- en Ofoten-Sør-Troms-mannenkofte. Die zijn misschien vreselijk grappig, hahahaaa die pluimen, maar niemand kent ze. Dacht ik tenminste.
Als het zo is dat ze hier een paar grappige Lappen willen neerzetten, waarom dan niet de veel beroemdere sterrenmutsen gebruikt?

Over die muts, ‘fjellfinnhue’, is ook een film gemaakt. Maar dat is een ander verhaal dat een andere keer maar eens verteld moet worden.